بررسی واکنش ارقام و لاین های خالص دیررس سویا به تنش کم آبی

واکنش ‮‭20‬ لاین و رقم سویا به تنش کم آبی در دو سال ‮‭1390‬ و ‮‭1391‬ در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان ارزیابی شد. به این لحاظ دو آزمایش جداگانه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. زمان آبیاری در آزمایش اول (شاهد) براساس ‮‭50‬ میلی متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس ‭A ‬و در شرایط تنش براساس ‮‭120‬ میلی متر تبخیر از تشتک تبخیر در نظر گرفته شد. در هر دو شرایط، اثر ژنوتیپ بر اکثر صفات مورد مطالعه از نظر آماری معنی دار بود. کاهش رطوبت خاک و ایجاد شرایط تنش خشکی توانست سبب کاهش عملکرد دانه در ژنوتیپ های مورد مطالعه شود، اگرچه شدت این کاهش در ژنوتیپ های مختلف متفاوت بود. تحت شرایط بدون تنش بیشترین عملکرد دانه مربوط به ژنوتیپ ‭DPX ‬ا 1‭) Fora) ‬با میانگین ‮‭2615‬ کیلوگرم در هکتار بود. از طرفی، تحت شرایط تنش رطوبتی بیشترین عملکرد دانه مربوط به ژنوتیپ ‭DPX ‬ا ‮‭10‬‭) Sepideh) ‬با میانگین ‮‭2294‬ کیلوگرم در هکتار بود. میانگین عملکرد دانه در ارقام کتول و ساری در شرایط بدون تنش به ترتیب برابر ‮‭2114‬ و ‮‭1979‬ کیلوگرم در هکتار و در شرایط تنش خشکی به ترتیب برابر ‮‭2218‬ و ‮‭2285‬ کیلوگرم در هکتار بود. ژنوتیپ های برتر این آزمایش می توانند پس از اجرای طرح های تحقیقاتی تکمیلی جهت کشت در شرایط مختلف استان توصیه شده و همچنین در برنامه های تحقیقاتی به نژادی مورد استفاده قرار گیرند. واژه های کلیدی: سویا، تنش خشکی ، رقم، اجزای عملکرد و عملکرد دانه.