معرفی رقم منوژرم هیبرید متحمل به ویروس عامل بیماری ریزومانیا جهت کشت در شمال شرق کشور (تربت)

بیماری ویروسی زردی نکروتیک رگبرگ چغندرقند ‭(Beet necrotic yellow vein virus‬، ‭BNYVV) ‬یا ریزومانیا یکی از مهم ترین و مخرب ترین بیماری های چغندرقند ‭(Beta vulgaris L.) ‬در دنیا است. این بیماری عامل محدودکننده زراعت چغندرقند در استان هایی نظیر خراسان، فارس، آذربایجان غربی، اصفهان و کرمانشاه محسوب می شود. به منظور تهیه رقم مقاوم به عنوان ساده ترین و بهترین روش مبارزه با بیماری در سال ،‮‭1381‬ ژرم پلاسم حامل ژن مقاومت به ریزو مانیا، در برنامه کشت سلکسیون قرار گرفت. در پایان فصل زراعی، تک بوته های مناسب انتخاب و در سال ،‮‭1382‬ از هر بوته در زیر کیج، بذر فامیلS1 تهیه شد. در سال ،‮‭1383‬ هر یک از فامیل هایS1 در یک قطعه ایزوله با یک پایه مادری نرعقیم منوژرم، تست کراس شدند. در سال ،‮‭1385‬ طی ارزیابی محصولی در خزانه بیماری در استان فارس یکی از هیبریدهای تولیدی با ترکیب ‭SB‬‮‭37‬ا4‭.SHR‬‮‭02‬‭-P ‬به عنوان برترین هیبرید شناسایی شد. این هیبرید تحت کد‭SBSI‬‮‭006‬ نام گذاری و به منظور ارزیابی تکمیلی در سال های ‮‭1387‬ تا ‮‭1391‬ در شرایط آلودگی طبیعی از نظر مقاومت به بیماری و همچنین عملکرد ریشه مورد مقایسه محصولی قرار گرفت. نتایج تجزیه مرکب نشان داد هیبرید فوق با عملکرد ریشه ‮‭76/12‬ ت ن در هکتار اختلاف معنی داری با عملکرد ریشه رقم شاهد حساس (جلگه، ‮‭41/08‬ ت ن در هکتار) و شاهد متحمل داخلی (رقم زرقان، ‮‭49/12‬ ت ن در هکتار) داشت. برتری نسبی این هیبرید در استان خراسان نسبت به ارقام داخلی زرقان و پارس در آزمایش های تحقیقاتی در حوزه عمل کارخانه های قند استان خراسان و مزارع تحقیقی ترویجی این استان و هم چنین فراوانی حضور ژن مقاومت در‮‭70‬ درصد از بوته های این هیبرید، با توجه به تنوع ژنتیکی بالای عامل بیماری در استان های خراسان بزرگ، این هیبرید را مناسب کشت در شمال شرق کشور می داند. این رقم یک هیبرید دیپلویید منوژرم و متحمل به بیماری ریزومانیا و مخصوص کشت بهاره است.