ارزیابی ترکیب پذیری عمومی و خصوصی اینبرد لاین های ذرت شیرین برای عملکرد دانه و بلال با استفاده از روش تلاقی های دای آلل

مهمترین هدف در اصلاح ذرت تولید ارقام با عملکرد و پایداری مطلوب است. تولید هیبریدهای ذرت بوسیله تلاقی بین اینبردلاینها نیز یک روش رایج در اصلاح ذرت بشمار می رود. بر این اساس این پروژه طی سال های ‮‭1389‬ و ‮‭1390‬ به منظور ارزیابی ترکیب پذیری عمومی و خصوصی لاین های ذرت شیرین، در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج مورد اجرا قرار گرفت. در سال اول تعداد 9 لاین ذرت شیرین معمولی که بر اساس نتایج تست کراس سال گذشته از ترکیب پذیری عمومی نسبتا مناسبی برای عملکرد و برخی صفات دیگر برخوردار بودند، بصورت دو به دو و یکطرفه (دای آلل یکطرفه) با هم تلاقی داده شدند. در سال دوم اجرای طرح تعداد ‮‭36‬ ترکیب حاصله به همراه لاین های والدینی در قالب طرح آلفا لاتیس با 3 تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند و همچنین تجزیه و تحلیل دای الل به روش 2 گریفینگ جهت تعیین میزان ترکیب پذیری انجام شد. نتایج نشان داد که بجز برای ارتفاع بلال و درصد دانه بلال ترکیب پذیری عمومی و خصوصی برای سایر صفات مورد مطالعه معنی دار بودند ضمن اینکه ترکیب پذیری عمومی برای عملکرد دانه و ترکیب پذیری خصوصی برای تعداد برگ در گیاه نیز معنی دار نگردید. بر اساس ضریب بیکر، بجز برای تعداد روز تا گرده افشانی و ظهور تارهای ابریشمی، قطر بلال و تعداد ردیف دانه برای سایر صفات اثرات غیرافزایشی دارای نقش بیشتری در کنترل صفات نسبت به اثرات افزایشی بودند. تجزیه گرافیکی و تجزیه واریانس به روش هیمن نیز انجام و پارامترهای ژنتیکی برآورد گردیدند. نقش مهم هر دو اثرات افزایشی و غالبیت برای بیشتر صفات مورد تایید قرار گرفت. برای ارتفاع بوته لاینهای 1 و 4 دارای ترکیب پذیری معنی داری بودند. لاین های شماره 8 ، 9 و 5 از نظر ترکیب پذیری برای صفات عملکرد دانه و بلال و طول و قطر بلال و لاینهای شماره 2 و 7 جهت کاهش طول دوره گلدهی مطلوب تشخیص داده شدند. واژه های کلیدی: ذرت شیرین، ترکیب پذیری، ضریب بیکر ، دای آلل و تجزیه گرافیکی