تعیین مناسب ترین اندازه غربال دستگاه بوجاری بذر برای ارقام مختلف جو

بوجاری بذر به منظور حذف مواد زاید و دستیابی به بذر با خلوص فیزیکی استاندارد و حصول بذر دارای جوانه زنی و بنیه کافی صورت می گیرد. در فرایند بوجاری استفاده از غربال با اندازه مناسب در دستگاه بوجاری که معیار اصلی تفکیک بذرهای با کیفیت مطلوب از بذرهای لاغر و چروکیده و شکسته و مواد زاید می باشد، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. لذا این تحقیق به منظور تعیین مناسب ترین اندازه غربال پایینی در زمان فرآوری بذر برای ارقام مختلف جو در آزمایشگاه و مزرعه موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال در سال های ‮‭1389‬ و ‮‭1390‬ انجام شد. در آزمایشگاه، مطالعه به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل اندازه قطر غربال مستطیلی شکل با سه سطح 8/،‮‭2 1‬ و ‮‭2/2‬ میلی متر و ارقام جو ماکویی، بهمن، صحرا ، نصرت، ریحان‮‭03‬ و یوسف بودند. خصوصیات مربوط به جوانه زنی بذر شامل سرعت جوانه زنی، درصد جوانه زنی، طول گیاهچه، طول ریشه چه، طول ساقه چه (سانتی متر)، وزن خشک گیاهچه، وزن خشک ریشه چه و وزن خشک ساقه چه (گرم) اندازه گیری شدند. در مزرعه، آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد و درصد ظهور گیاه چه در مزرعه از طریق شمارش تعداد بوته های استقرار یافته و میانگین وزن تر و خشک‮‭100‬ بوته در هر واحد آزمایشی به صورت گرم تعیین شدند. همچنین در زمان برداشت عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت اندازه گیری شدند. نتایج تجزیه مرکب داده های دوسال نشان داد که اثر سال بر تمامی خصوصیات مزرعه ای باستثنای عملکرد بیولوژیک معنی دار بود. اثر سال بر سرعت جوانه زنی، طول گیاه چه و وزن خشک ساقه چه نیز معنی دار بود. ارقام مورد بررسی از لحاظ تمامی خصوصیات اندازه گیری شده تفاوت معنی داری با یکدیگر داشتند و باتوجه به دامنه نسبتا وسیع خصوصیات ژنتیکی ارقام مورد مطالعه، عکس العمل متفاوتی نشان دادند. باتوجه به نتایج این مطالعه به ویژه در بررسی سه خصوصیت اصلی درصد جوانه زنی، درصد ظهورگیاهچه در مزرعه و عملکرد دانه استفاده از غربال پایینی مستطیلی اندازه ‮‭1/8‬ میلی متر برای ارقام ماکویی و بهمن و غربال ‮‭2/2‬ میلی متر برای سایر ارقام توصیه می شود. واژه های کلیدی: جو، رقم، اندازه غربال، درصد جوانه زنی و عملکرد