بهینه سازی فرآیند گرده افشانی در خرمای ارقام سایر و برحی

این طرح با هدف رفع دو جنبه از موانع مطرح در مسیر توسعه گرده افشانی مکانیزه نخیلات در استان خوزستان اجرا گردید. جنبه اول به وجود منبع مناسب و کافی گرده خشک اختصاص داشت که با شناسایی پایه ها نر برتر نخل خرمای استان خوزستان شروع گردید و در آن ارقام نر برای اولین بار مورد کنکاش دقیق قرار گرفتند. در این گام ‮‭15‬ پایه نر در سطح استان شناسایی گردید و با توجه به بررسی صفات آن ها، " غنامی" به عنوان رایج ترین رقم نر نخل خرمای استان مورد تاکید قرار گرفت. مناسب بودن این رقم برای گرده افشانی ارقام تجاری سایر و برحی نیز در ادامه مورد بررسی قرار گرفت و نتیجه نهایی منجر به معرفی رقم نر غنامی قرمز و نر غنامی سبز به ترتیب برای گرده افشانی ارقام سایر و برحی گردید. تامین گرده خشک کافی نیز بر مبنای تدوین روش بهینه استخراج مورد تتبع قرار گرفت. در این مرحله یک دستگاه جدید استخراج گرده نخل خرما طراحی و ساخته شد و کارایی کلی آن در استخراج گرده مورد آزمون قرار گرفت. نتایج نشان داد که این دستگاه قادر است حدود ‮‭38‬ درصد گرده بیش تر نسبت به روش سنتی از اسپات های نر استخراج نماید. تدوین روش مناسب اعمال گرده خشک نیز به عنوان جنبه دوم در مکانیزاسیون گرده افشانی با طراحی و ساخت گرده افشان الکتریکی پیگیری شد. در این مرحله دستگاهی سبک با منبع توان باتری های قابل شارژ و بدون نیاز به مخزن باد ساخته شد. نتیجه ارزیابی کارایی این دستگاه قابلیت رقابت آن با برترین روش مورد اعتماد نخل داران را تایید نمود. متوسط درصد میوه نشینی حاصل توسط این دستگاه بیش از ‮‭68‬ درصد و اندکی بالاتر از روش دستی باغداران بود. از این رو با تکیه به نتایج به دست آمده می توان گفت ابزار اساسی رفع مشکلات کلیدی گرده افشانی مکانیزه اکنون در مقیاس تحقیقاتی به دست آمده و قابل تبدیل به روش های تجاری می باشند. واژه های کلیدی: نخل خرما، گرده افشانی، مکانیزاسیون، ارقام نر، گرده نخل خرما