جستجوی ناقل و دامنه میزبانی طبیعی فیتوپلاسمای عامل جاروک لیموترش در ایران

یکی ازفاکتورهای مهم درزمینه اپیدمیولوژی،تعیین گونه وکنترل فیتوپلاسماها ازجمله فیتوپلاسمای عامل بیماری جاروک لیموترش تعیین ناقلین و دامنه میزبانی این بیمارگرها است.برای تعیین ناقل فیتوپلاسمای عامل جاروک لیموترش، حشرات مکنده (زنجرک وپسیل) جمع آوری شده در باغ های لیموترش آلوده ابتدا با آزمون واکنش زنجیره ای پلیمراز ‭(PCR) ‬از نظر وجود عامل بیماری جاروک در بدن آنها وسپس از نظر قابلیت انتقال بیماری مورد آزمایش قرار گرفتند. ازبین حشرات دارای واکنش مثبت تنها زنجرک‭Hishimonus phycitis ‬توانست عامل بیماری را به نهال های بکرایی انتقال دهد. د ر یک بررسی دیگر زنجرک های ‭H. phycitis ‬جمع آوری شده ازروی درختان آلوده در هشتبندی پس از رهاسازی روی درختان بارور و سالم لیموترش عامل بیماری را به این درختان انتقال دادند. بر اساس انتقال عامل بیماری جاروک لیموترش به نهال های بکرایی و درختان لیموترش ، زنجرک ‭H. phycitis ‬به عنوان ناقل عامل بیماری جاروک لیموترش معرفی گردید. جمعیت زنجرک ناقل روی درختان آلوده اختلاف معنی داری باجمعیت زنجرک ناقل روی درختان سالم داشت .این امر نشانگر تاثیر جاروک ها در جلب و تکثیر حشره ناقل وامکان کنترل حشره ناقل ودر نتیجه بیماری جاروک از طریق حذف جاروک ها می باشد. زنجرک‭H. Phycitis ‬در شرایط گلخانه زیر سرپوش پلاستیکی روی کنار و کلیه مرکبات مورد آزمایش شامل لیموترش ، یک بیو تیپ دیر گیر لیموترش ، لایم کوات، بکرایی، نارنج ، اورکا لمون، لیموشیرین، نارنگی محلی فارس، پرتقال رقم های والنسیا وهاملین و گریپ فروت رقم ردبلاش تکثیر شد. زنجرک ناقل روی تعدادی از گیاهان علفی شامل هندوانه ، هویج،یونجه، اسفناج و بادنجان که در هند به عنوان میزبان این زنجرک گزارش شده اند تکثیر نشد. از بین گیاهان علفی مورد بررسی بر اساس آزمون‭PCR ‬، چند شکلی طولی قطعات برشی‭(RFLP) ‬و انتقال به گیاه محک، تاجریزی و پروانش به عنوان میزبان های علفی عامل بیماری جاورک شناسایی شدند. با توجه به محدودیت دامنه میزبانی فیتوپلاسمای عامل بیماری و زنجرک ناقل آن ، بیماری جاروک لیموترش از طریق حذف درختان آلوده و کنترل ناقل قابل کنترل می باشد. کلمات کلیدی: ناقل، دامنه میزبانی، جاروک ،فیتوپلاسما، لیموترش