ارزیابی ارقام و لاین های برنج مناطق معتدله در آزمایشات مشاهده ای بین المللی

به منظور ارزیابی اولیه ژنوتیپ های برنج ارسالی از ایری با عنوان لاین های برنج مناطق معتدله (‮‭2011‬‭-IRTON)‬، سیزدهمین سری از این لاین ها در سال ‮‭1390‬ از سوی موسسه بین المللی تحقیقات برنج به موسسه تحقیقات برنج کشور در رشت و معاونت مازندران در آمل ارسال شد. این سری شامل ‮‭35‬ ژنوتیپ به همراه 3 شاهد بین المللی به نام های ‭IR‬‮‭50 , IR‬،‮‭72‬ ‭PSB Rc‬2 و دو شاهد محلی بودند. شاهد های محلی در آمل ارقام طارم محلی و شیرودی و در رشت ارقام هاشمی و خزر در نظر گرفته شدند. کلیه لاین ها در بهار در خزانه بذرپاشی شده و سپس در زمین اصلی در قالب طرح آگمنت نشاکاری شدند. اندازه گیری خصوصیات مورفولوژیکی و عملکرد ژنوتیپ ها طبق دستورالعمل ارسالی از ایری انجام شد. از میان ژنوتیپ های مورد مطالعه دو لاین در آمل و سه لاین در رشت به همراه شاهد ‭PSB Rc‬2 محصولی تولید نکرد و از آزمایش حذف شدند. همچنین در منطقه آمل میزان مقاومت یا حساسیت به آفت کرم ساقه خوار و بیماری های مهم ارزیابی گردید. بر اساس نتایج بدست آمده در آمل، لاین های شماره ،1 ،8 ،9 ،‮‭14 10‬ و ‮‭16‬ از نظر عملکرد و سایر خصوصیات زراعی به عنوان لاین های برتر انتخاب شدند. این لاین ها که دارای تحمل نسبت به آفت کرم ساقه خوار و بیماری ها بودند می توانند به عنوان منبع ژنتیکی در برنامه های اصلاحی بکار روند. ضمن اینکه تعدادی از ژنوتیپ های بسیار زودرس که نسبت به شاهد طارم، بیش از دو هفته زودتر به مرحله گلدهی رسیده بودند نیز می توانند در تلاقی ها مورد استفاده قرار گیرند. در رشت، ژنوتیپ های شماره ،1 ،‮‭14 6‬ و ‮‭22‬ دارای عملکرد بهتری بوده و شاخص های زراعی مناسب تری داشتند و به عنوان لاین های برتر انتخاب شدند. در این میان ژنوتیپ های شماره 1 (‮‭2084-2-1-1-2000061‬ ‭TR) ‬و ‮‭14‬ (‮‭167‬‭-IR‬‮‭83222‬‭-F‬‮‭11‬) در هر دو منطقه دارای عملکرد و سایر فاکتورهای زراعی مناسب بودند که می تواند در برنامه های آتی مورد استفاده قرار گیرند. واژه های کلیدی: برنج، معتدله، طرح آگمنت، ژنوتیپ، ایری