سیستم پیش آگاهی و ردیابی عارضه خشکیدگی خوشه در استان خوزستان

عارضه خشکیدگی خوشه خرما از مهمترین عوامل خسارتزای محصول خرما میباشد. هدف از انجام این پژوهش ایجاد سیستم تصمیم گیری در مدیریت عارضه با استفاده از مدل های آب و هوایی و ژیواستاتیستیکی برای پیش آگاهی و ردیابی عارضه خشکیدگی خوشه خرما در استان خوزستان بود. داده های شبکه مراقبت استان خوزستان در طی سال های ‮‭1387‬ تا سال ‮‭1391‬ به مدت 5 سال در منطقه خوزستان در شهرستانهای آبادان، خرمشهر، شادگان، اهواز، ماهشهر و بهبهان مورد استفاده قرار گرفت. جهت برآورد خسارت عوامل مورد بررسی در این پژوهش درصد آسیب عارضه خشکیدگی خوشه از هر روستا یک نخلستان به صورت تصادفی انتخاب شد و در طول فصل نمونه برداری از آنها انجام گردید. نتایج نشان داد که خسارت این عارضه در هر سال از حدود فروردین ماه آغاز گشته و به تدریج با گرم شدن هوا بر شدت آن افزوده میگردد. مدل رگرسیون برازش شده برای پیش آگاهی در کلیه مناطق در سطح 1 و 5 درصد معنی دار بود. واریوگرافی پراکنش عارضه خشکیدگی خوشه خرما در مناطق مورد مطالعه بر اساس مدل های کروی، نمایی، خطی، خطی تا نقطه سیل و گوسی برازش گردید. میزان اثر قطعه در این مدل به ترتیب در مناطق آبادان و خرمشهر، شادگان، ماهشهر، اهواز و بهبهان معادل 5/،‮‭51 2‬/،‮‭15 0‬/،‮‭1/7 0‬ و ‮‭1/6‬ بوده که نشان دهنده کم بودن خطای برآورد شدت آسیب عارضه در فواصل کمتر از فاصله نمونه برداری بود. دامنه واریوگرام نیز به ترتیب معادل 1/،‮‭9 4‬/،‮‭7 12‬/،‮‭1/9 4‬ و ‮‭11/06‬ کیلومتر است که در فواصل بیشتر از این حد، کمترین همبستگی بین داده باقی میماند. آستانه مدل به ترتیب معادل ‮‭51‬/،‮‭31 0‬/،‮‭37 0‬/،‮‭0/76 0‬ و ‮‭0/49‬ میباشد که نشان دهنده نسبتی از ناحیه مورد مطالعه میباشد که با خطای معادل نوگت یا کمتر از آن عارضه خشکیدگی خوشه خرما درآن قابلیت ردیابی دارد. نتایج این پژوهش در واقع گامهای اساسی در ایجاد سیستم تصمیم گیری در شبکه مراقبت نخیلات و مدیریت بحران بوده است. کلمات کلیدی: خرما، عارضه خشکیدگی خوشه، پیش آگاهی، ردیابی