بررسی وضعیت اکولوژیک تاسماهیان (Acipenser persicus)در حوزه جنوبی دریای خزر
صاحب اثر: سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
نوع محتوی: طرح پژوهشی
زبان: فارسی
استان موضوع گزارش: تهران
شهر موضوع گزارش: تهران
شناسه ملی سند علمی: R-1056846
تاریخ درج در سایت: 27 بهمن 1397
دسته بندی علمی: علوم کشاورزی
مشاهده: 406
تعداد صفحات: 226
سال انتشار: 1391
نسخه کامل طرح پژوهشی منتشر نشده است و در دسترس نیست.
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
چکیده طرح پژوهشی:
اکولوژی دانش شناخت اثرات محیط بر روی موجودات زنده، اثرات موجود زنده بر روی محیط و ارتباطات متقابل بین موجودات زنده است. ماهی جانداریست که حیات و رشد آن در ارتباط تنگاتنگ و دایمی با محیط زندگی اش یعنی آب است. هنگامی که اکولوژی موجود زنده ای مورد مطالعه قرار می گیرد هدف تعیین این موضوع است شرایط محیطی چه اثراتی بر روی موجود زنده دارد و موجود زنده چه تحولاتی در محیط پدید می آورد؟ در این گزارش مباحث متفاوتی که میتوانند بطور مستقیم و یا غیر مستقیم بر حیات این جانوران موثر باشند مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. ماهیان خاویاری به علت تولید خاویار یکی از مهمترین ماهیان تجاری جهان محسوب می شوند. ماهیان خاویاری در سرتاسر نیمکره شمالی، شمال و شرق آسیا، اروپا و امریکای شمالی پراکنده هستند. نام Persicus بعلت فراوانی جمعیت این ماهی در بخش جنوبی دریایی خزر و در تمام طول سواحل ایران انتخاب شده است. قره برون به معنی پوزه سیاه و تقریبا شبیه چالباش می باشد با این تفاوت که رنگ آن تیره تر و اندازه آن هم بزرگتر و خاویار آن نیز مرغوب تر و بیشتر می باشد. در قسمت پشتی این ماهی 5 تا ،13 پهلوها 21 تا 42 و در قسمت شکم بین 7 تا 14 پلاک سخت استخوانی شکل وجود دارد. بدن کشیده و باریک است ، ارتفاع بدن 16/8 % طول بدن است. تاسماهی ایرانی انتشار وسیعی در همه بخش های دریای خزر دارد اما تغذیه و زمستان گذرانی آن اساسا در جنوب و مرکز دریای خزر می باشد و برای تخم ریزی به رودخانه های کورا ، سفیدرود ، گرگانرود و بعضی از رودخانه های سواحل ایران و حتی ولگا و اورال مهاجرت می نماید. بیشتر جمعیت آن در نزدیکی آبهای ساحلی جنوبی و جنوب شرقی دریای خزر باست. کلیه گونه های تاسماهیان در آبهای شیرین تخم ریزی و تولید مثل می کنند . در خزر جنوبی رشد تاسماهی ایرانی در سالهای اخیر نسبت به گذشته کمتر شده است. در سالهای 81 و 82 در گونه تاسماهی ایرانی متوسط وزنی ماده ها 28/4 کیلوگرم و نرها 22/4 کیلوگرم بود. گروه های طولی 140 تا180 سانتیمتر حداکثر فراوانی را دارا بوده اند. رژیم غذایی تاسماهی ایرانی با تغییر سن ماهی تغییر می کند و در نخستین سال بچه ماهیان روی بستر رودخانه در پناهگاه ها از گاماریده ، لارو کرم خونی Chironomid Larvae، کم تارانOligochaetes، کورفید Corophiids ، مایسید ها Mysids تغذیه می کنند. در رودخانه های بخش جنوبی دریایی خزر دو نژاد تاس ماهی ایرانی دارای اکثریت هستند و شدت مهاجرت آنها از سالی به سال دیگر متغیر است این دو نژاد یکی در بهار و دیگری در پاییز مهاجرت را انجام می دهند. تاسماهی ایرانی پاییزه درشت تر و سنگین تر و واجد خاویار بیشتری است. در رودخانه های سواحل ایران تاسماهی ایرانی معمولا از اواخر اسفند ماه تا اواخر خرداد یعنی زمانی که درجه حرارت آب بین 15 تا 25 درجه سانتی است تخم ریزی می کند. بیشتر جمعیت آن در سواحل جنوبی و جنوب شرقی پراکنده است. تاسماهی ایرانی نسبت به تاسماهی روسی آبهای گرمتر را ترجیح میدهد. تراکم آن در بهار در سواحل گیلان زیاد میشود. ذخایر ماهیان خاویاری دریای خزر به علت فشار صید بی رویه، صید غیر قانونی، آلودگی و تخریب زیستگاهصها شدیدا کاهش یافته و به این دلیل در لیست ماهیان درمعرض خطر اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت (،1996IUCN)، قرار گرفته و از سال 1997 به بعد تمام این ماهیان درفهرست کنوانسیون نظارت برتجارت گونه های درخطرانقراض (1(CITESقرار گرفته اند (2000 , .Pourkazemi et al). طبق ضوابط جدید IUCN، ماهیان خاویاری در لیست قرمز حیوانات قرار گرفته اند (1995 , Birstein، 1996 ; Waldman). بنابه ضرورت مطالعات تحقیقاتی و براساس مصوبات کمیسیون منابع زنده دریای خزر و کنوانسیون CITES (کنوانسیون نظارت بر گونه های درحال انقراض جانوری و گیاهی) مقرر گردید تمامی کشورهای حاشیه دریای خزر در پروژه ارزیابی ذخایر ماهیان خاویاری شرکت نمایند و یکی از موارد موثر در تعیین سهمیه صادرات خاویار را منوط به شرکت در گشت های ارزیابی ذخایر قرار دادند. به دنبال این توافقات، موسسه تحقیقات شیلات ایران از سال 1380 بصورت فعال گشت های ارزیابی ذخایر ماهیان خاویاری را با همکاری و مشارکت تمام دولتهای حاشیه دریای خزر به مرحله اجرا در آورد. براساس توافقات انجام شده بین موسسه تحقیقات شیلات ایران و انستیتو کاسپنیرخ روسیه و تدوین سند پروژه ارزیابی ذخایر ماهیان خاویاری، در اردیبهشت ماه سال 1382 در محل انستیتو تحقیقات بین المللی ماهیان خاویاری، مقرر شد که در هر سال دو گشت تابستانه و زمستانه اجرا و در هر گشت نمایندگانی از هر کشور بر روی شناورهای مختلف حضور داشته باشند. جمهوری اسلامی ایران از سال 1382 بصورت مستقل اقدام به اجرای دو گشت پاییزه و زمستانه نمود. بدنبال تصویب پروژه انجام گشت های مشترک بین کشورهای حاشیه دریای خزر، پروژه ارزیابی ذخایر ماهیان خاویاری در حوضه جنوبی دریای خزر در آبهای ایران مورد تصویب قرار گرفت و با هدف تعیین ترکیب گونه ای، فراوانی نسبی، پراکنش، برآورد ذخایر و فراوانی مطلق گونه های مختلف ماهیان خاویاری به اجرا در آمد. با تمام تلاشهایی که مراکز علمی و تحقیقاتی کشور اعم از دانشگاهها و مراکز تحقیقات شیلاتی تا کنون بر روی موضوعات متفاوت در رابطه با ماهیان خاویاری انجام داده اند هنوز اطلاعات کافی در تمامی مباحث اکولوژی تاسماهی ایرانی وجود ندارد. اطلاعات به دست آمده از آمار صید در 90 درصد موارد خام و بدون ارزیابی دقیقی از جمعیت کل این ماهیان باقی مانده است هنوز مدلی از پراکنش، رشد و جمعیت آنها ارایه نشده است. مقادیری کاربردی از چگونگی تولیدات اولیه و ثانویه همچنین اطلاعاتی از میزان و چگونگی انتقال انرژی در سطوح متفاوت زنجیره غذایی هیچیک از ماهیان خاویاری دریای خزر مخصوصا تاسماهی ایرانی در دست نیست. کامل نبودن این اطلاعات در فصول متفاوت این گزارش به دلیل عدم وجود اطلاعات در آن موا