ارزیابی کیفی تناسب اراضی برای محصولات عمده زراعی دشت مبارک آباد، استان فارس

ارزیابی اراضی با توجه به توانمندی خاک و اقلیم در استفاده بهینه از منابع خاک، آب و سرمایه برای جلوگیری از تخریب منابع طبیعی امری ضروری است. هدف از این مطالعه، ارزیابی وتعیین تناسب کیفی بر مبنای روش فایو برای محصولات زراعی مهم، در منطقه مبارک آباد است. دشت مبارک آباد (استان فارس) به مساحت حدود ‮‭15400‬ هکتار در فاصله ‮‭45‬ کیلومتری شهرستان جهرم واقع شده است. با توجه به آمار آب و هوایی و منحنی تغییرات حرارتی رطوبتی ، آب و هوای منطقه از نوع مدیترانه ای نیمه خشک تعیین شد ، دارای رژیم رطوبتی اریدک -زریک ورژیم حرارتی هایپرترمیک می باشد. نقاط مطالعاتی بر اساس مطالعات خاکشناسی نیمه تفصیلی دشت مبارک آباد انتخاب گردید. بر اساس این مطالعه ‮‭15‬ واحد خاک تفکیک شده و در هر واحد خاک یک نیمرخ حفرگردید. پس از تشریح افقها از لایه های مورد نظر، نمونه برداری خاک به منظور تجزیه های آزمایشگاهی پارامترهای فیزیکی و شیمیایی از قبیل: شوری، اسیدیته، بافت خاک، درصد کربن آلی و درصد موادخنثی شونده صورت گرفت و سپس براساس نتایج بدست آمده خاکها براساس تاکسونومی ‮‭2010‬ طبقه بندی گردیدند به طور کلی بر اساس سویل تاکسونومی دو رده خاک ‭Entisols‬، ‭Inceptisols ‬در منطقه تشخیص داده شدند. تیپصهای بهرهصوری مورد مطالعه گندم، جو، ذرت، وپنبه و نیازهای خاکی و اقلیمی محصولات مورد نظر جمع آوری گردید و تناسب اراضی به روش های ساده و پارامتری از نوع استوری وریشه دوم انجام گردید. ارزیابی تناسب اراضی بر مبنای روش فایو با استفاده از خصوصیات اراضی و تطبیق آنها با جداول نیازهای گیاهی انجام و در نهایت نقشهصهای تناسب اراضی تهیه گردیدند . نتایج مطالعات کیفی نشان می دهد که اقلیم منطقه برای پنبه دارای محدودیت متوسط، برای ذرت محدودیت شدید یا تناسب بحرانی بوده و برای گندم و جو هیچ محدودیتی ندارد. محدودیتهای عمده منطقه برای کشت گندم، جو، پنبه و ذرت شامل: آهک، بافت، گچ، سنگ و سنگریزه سطحی و عمقی، شیب و شوری می باشند در این ارزیابی با توجه به روش پارامتریک (ریشه دوم) برای گندم ‮‭65/61‬ درصد اراضی در کلاسS2 و ‮‭34/39‬ درصد اراضی در کلاس S3، و برای جو ‮‭66/84‬ درصد اراضی در کلاس S2 و ‮‭33/16‬ درصد اراضی در کلاس S3 و برای ذرت ‮‭67/73‬ درصد اراضی در کلاس S3 و ‮‭13/98‬ درصد اراضی در کلاس N1 و ‮‭18/29‬ درصد اراضی در کلاس N2، برای پنبه ‮‭60/13‬ درصد اراضی در کلاس S3 و ‮‭21/58‬ درصد اراضی در کلاس N1 و ‮‭18/29‬ درصد اراضی در کلاس N2 قرار می گیرند. بر اساس مطالعات انجام گرفته روش ریشه دوم نسبت به روشهای دیگر از دقت بیشتری برخوردار است ودر ارزیابی کمی و تخمین عملکرد واحد های خاک موفق تر بوده و با شرایط موجود در منطقه مطابقت بیشتری دارد. کلمات کلیدی: ارزیابی اراضی، تناسب اراضی کیفی، طبقه بندی خاک ، دشت مبارک آباد