پایش زیستگاه های مصنوعی احداث شده در سواحل استان خوزستان

این مطالعه به منظور بررسی ساختار جمعیتی وابسته به زیستگاههای مصنوعی احداث شده در سواحل هندیجان واقع در جنوب شرقی خلبج فارس انجام شد. نمونه های موجودات چسبنده به صورت فصلی از بهار تا زمستان ‮‭1388‬ از 1 ایستگاه در محل سازه های قدیمی ‭(D) ‬و سه ایستگاه در محل سازه های جدید ‭(A‬، B، ‭C) ‬انتخاب شد. نمونه برداری به طور تصادفی و با استفاده از کوادرت با ابعاد ‮‭25‬ سانتی متر از طریق غواصی انجام شد. در طول دوره مطالعاتی (یک سال) روی سازه ها، ‮‭59‬ گونه از موجودات چسبنده بر روی سازه متعلق به ‮‭13‬ گروه جانوری شناسایی شده، که از این تعداد 9 گونه به مرجانها، 8 گونه به اسفنجها، 7 گونه شکم پا و 8 گونه دوکفه ای، 4 گونه به کرمها و ‮‭17‬ گونه به سخت پوستان اختصاص داشت. در سازه های مصنوعی بررسی شده از نظر بیومس غالبیت با مرجانهای نرم بوده که بیش از %‮‭92‬ از پوشش زنده را به خود اختصاص داده است و گونه غالب ‭Plumarella sp. ‬می باشد و از نظر فراوانی بیشترین درصد متعلق به گونه ‭Pisidia sp. ‬از خرچنگهای غیرحقیقی می باشد. طبق نتایج آنالیز‭MDS (Multipel Dimention Similarity) ‬مشخص شد ایستگاههای مختلف بر اساس در صد شباهت (با استفاده از شاخص شباهت‭Bray Curtis) ‬در فصول مختلف اختلافاتی را بر اساس بیومس گونه های مختلف شناسایی شده نشان می دهند. در آنالیز خوشه ای که بر اساس میانگین بیومس گونه ها در فصول مختلف انجام شده است، سازه قدیم‭D ‬در سطح ‮‭55‬ درصد، سازه ‭B ‬در سطح ‮‭75‬ درصد و سازه های ‭A ‬و Cدر سطح ‮‭80‬ درصد تشابه از یکدیگر متمایز شده اند. در این مطالعه خرچنگهای ‭Anomura ‬مخصوصا گونه ‭Pisidia sp. ‬دارای فراوانی زیادی به خصوص در ایستگاه ‭A ‬و ‭D (‬سازه قدیم) هستند که در مطالعات قبلی دارای حضور کمی بوده اند. همچنین انواعی از مرجانها از جمله ‭Dendronephthya sp.‬، ‭Sarcophyton sp. ‬و ‭Lobophyllia sp. ‬برای اولین بار بر روی سازه قدیم ‭(D) ‬مشاهده شده اند و گونه هایی از قبیل کرمهای پرتار، نرمتنان، برخی سخت پوستان و خارتنان نسبت به مطالعات قبلی دارای حضور بسیار کمتری بوده اند که با توجه به نتایج به دست آمده می توان عنوان کرد که در طول زمان اجتماعات سازه ها تغییر کرده است. بیشترین حضور و فراوانی را در میان گونه ها ماهی هامور به خود اختصاص می دهد و در تمامی ایستگاه ها و در تمام فصول دیده می شود. بعد از ماهی هامور ، گوازیم تک نواری، شانک تک خال و ‭Neopomacentrue Sindensis ‬بیشترین حضور و فراوانی را به خود اختصاص می دهند. همچنین بر اساس نتایج حاصل از مطالعه ساختار جمعیتی سازه ها، بین ایستگاهها اختلاف معنی دار وجود نداشته که می تواند به علت تشابه در ویژگیهای ساختاری از جمله شیب بستر و عمر سازه ها باشد. طبق نتایج به دست آمده میانگین فراوانی کل در فصل بهار با سایر فصول اختلاف معنی دار داشته و بیشتر از سایر فصول بوده است که می تواند ناشی از فاکتورهای زیستی از جمله سیکل زندگی و فصول تولیدمثلی موجودات باشد. در این تحقیق افزایش اجتماعات ماهی توسط مشاهدات عینی غو اص و تله های ماهیگیری در منطقه و اطراف سازه ها تایید شد. در مطالعه اخیر با افزایش بیوماس اجتماعات روی سازه ها افزایش بیوماس ماهیان را در مراحل بعد توالی می توان انتظار داشت. این بسترها فشار روی بسترهای طبیعی رو به زوال در منطقه را کاهش داده و سبب فراهم ساختن زمان برای بازسازی مجدد این زیستگاه ها می گردد. کلمات کلیدی: زیستگاههای مصنوعی، موجودات چسبنده، فراوانی، ماهی هامور. بیومس، درصد پوشش، هندیجان