بررسی کارآیی مدیریت های فعلی بر مراتع کشور -کرمانشاه

بررسی ها نشان می دهد، عامل اصلی عدم موفقیت بسیاری از برنامه های اجرایی در منابع طبیعی نادیده گرفتن و یا عدم شناخت مسایل و مشکلات کلیدی جوامع بهره بردار است. بسیاری از تشکلهای مردمی که در قالب تعاونی در راستای احیا و مدیریت صحیح مراتع ایجاد شده است، بدون در نظر گرفتن مسایل و مشکلات ریشه ای جوامع بهره بردار و عدم نظارت دستگاه های اجرایی در حین اجرا و پس از اجرا در قالب تعاونی های مرتعداری، تاسیس شده و پس از گذر چند سال هیچ کارایی که نمودی در بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی و محیطی داشته باشد، دیده نمی شود. لذا قبل از ایجاد تشکیل تعاونی مرتعداری شناخت مسایل اجتماعی (فقر، مهاجرت، مالکیت، گروه سنی، سواد)، فرهنگی، منابع معیشتی ، انگیزه ها و موانع ضروری می باشد. هدف از این تحقیق ارزیابی عملکرد هر کدام مدیریت های حاکم بر مرتع در وضعیت مراتع است.بمنظور رسیدن به این هدف سه منطقه معرف مدیریت موفق(مرتع قشلاق شکمیدان گیلانغرب)، ناموفق(روستای کبوده علیا شهرستان کرمانشاه)و نیمه موفق(روستای بیوله جوانرود) حاکم بر مراتع انتخاب گردید و طرح های مرتعداری تدوین شده از سوی منابع طبیعی مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت و پس از آن توسط عملیات صحرایی وضعیت مرتع به لحاظ گرایش، وضعیت و تولید علوفه نسبت به مناطق شاهد همجوار بررسی گردید. در حین بررسی مسایل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و تضادها و نقاط قوت روستا نیز تعیین شد و سپس یک شاخص کارایی بعنوان معیار ارزیابی مدیریت حاکم بر مرتع، تدوین گردید. شاخص در سه گروه، دقت اطلاعاتی که مبنای تهیه طرح قرار گرفته است با ‮‭30‬ امتیاز، نظام مدیریت و بازنگری در طرحهای اجرا شده با ‮‭20‬ امتیاز و گروه نتایج حاصل از اجرای طرح با ‮‭50‬ امتیاز تعریف گردید. همچنین هر یک از گروهها به چند زیر گروه تقسیم شده است و در نهایت به مناطق مشخص شده بر اساس شاخص امتیاز داده شد. امتیاز مرتع قشلاق شکمیدان گیلانغرب، روستای کبوده علیا شهرستان کرمانشاه و روستای بیوله جوانرود بترتیب 5/،‮‭15/5 36‬ و ‮‭20/5‬ بدست آمد. جمع بندی نتایج در طی 3 سال اجرای طرح نشان داد الگوی مدیریتی حاکم بر مراتع با شیوه اجرایی کنونی دارای کارایی مثبت نمی باشد و دلیل عمده و اصلی، نادیده گرفتن اصول و اهداف ایجاد تعاونی یا تشکل در مناطق مختلف است. بنابر این در مدیریت مرتع باید، نسبت به مسایل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، تضادها و پتانسیلهای جوامع بهره بردار شناخت داشت و نسبت به تقویت این جوامع در جهت مدیریت بهینه اراضی در قالب یک تشکل مردمی با هدف بهبود شرایط معیشتی و پایداری منابع زیستی برنامه ریزی کرد. واژه های کلیدی تخریب اراضی ، کبوده علیا، بیوله ، شکمیدان، شاخص کارایی، الگوی حاکم بر مراتع کرمانشاه