تعیین اشکال ناهمواریها، خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و مینرالوژیکی شنزارهای کشور استان کرمانشاه

هدف این تحقیق شناسایی شکل ناهمواریها (مرفولوژی)، فعالیت ، تثبیت، خصوصیات فیزیکی - شیمیایی و مینرالوژیکی شنزارهای استان کرمانشاه بود. بهمین منظور خصوصیات مختلف شن زارها از نظر شکل ، ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی ماسه ها ، نوع دانه بندی ، شکل دانه ها و غیره مورد مطالعه قرار گرفت. ابتدا موقعیت مکانی شن زارها بر اساس مطالعات موجود و با استفاده از تصاویر ماهوارها ، عکس های هوایی و نقشه های توپوگرافی و بازدیدهای صحرایی ، محدوده هر کدام از پهنه شن زارها بر روی نقشه های توپوگرافی ‮‭1/25000‬ تعیین شد. سپس نوع شکل ، میزان فعالیت و مناطق تثبیت شده و نشده مشخص شدند. از هر واحد مرفولوژی یک نمونه تهیه و برای انجام آزمایشات فیزیکی و شیمیایی و گرانومتری به آزمایشگاه ارسال شدنند . براساس بررسیهای انجام شده شن زارهای استان کرمانشاه منطقه قصرشیرین در هفت محدوده 1- قصر شیرین 2- پرویز خان 3- برج احمدی 4- ولد کشته 5- نفت شهر 6- سید سهراب 7- چقاحمام شناسایی شدند گرچه سطح آن را میتوان به گستره سازند آغاجاری در این منطقه دانست ولی تجمع ماسه بسیار پراکنده و گسترده میصباشد. بر همین اساس، شاید بتوان مهمترین مناطق تجمع این رسوبات پراکنده را در سطحی حدود ‮‭2333‬ هکتار فرض کرد و مهم ترین شکل موجود بصورت پیکان ماسه ای دانست که ماسه در پشت گیاهان و ناهمواریهای سطح زمین رسوبگذاری میصنماید. براساس متدولوژی ملی که شنزارها را در سه دسته فعال ، نیمه فعال و غیرفعال تقسیمصبندی کرده است درجه فعالیت آنها در این استان نیمه فعال تشخیص داده شد و بیشتر آنها تثبیت نشده میصباشند. منشا این ماسهصها از سازند آغاجاری است که در منطقه گسترش داشته و هرساله مقداری ماسه از روی آنها به اراضی کشاورزی و مرتعی وارد میصشود. فعالیتهای کشاورزی مانند عملیات آمادهصسازی بستر برای کاشت موجب اضافه شدن این افزایشصهای بادی به خاک اصلی شده و تغییر بافت خاک سطحی را بهمراه دارد. جهت وزش بادهای غالب و فرسایش دهنده در فصول گرم و خشک در ایستگاه هواشناسی قصر شیرین عموما باد غالب جنوبی یا غربی است. بر اساس نتایج مطالعات آزمایشگاهی نمونه ها عمدتا فاقد گچ،‭pH ‬ماسه ها بین ‮‭7/18‬ تا ‮‭7/95‬ و مقدار ‭EC ‬بین ‮‭0/32‬ تا ‮‭3/18‬ میلی موس در نوسان است بنابراین پهنه های شناسایی شده جز ماسه زارهای غیر شور محسوب میصشوند. بررسی مرفوسکوپی نمونه ها نشان می دهد که بیشترین درصد نمونه های ماسه ای به شکل زاویه دار است که حاکی از فاصله نسبتا کم بین محل برداشت و رسوب گذاری است. بنابراین می توان گفت منشا و محل برداشت غالب ذرات ، سازندهای کنگلومرای آغاجاری ، مخروطه افکنه ها، آبراهه ها و مسیل های موجود در منطقه است. کلمات کلیدی: شنزار، فرسایش بادی، قصر شیرین، استان کرمانشاه