بررسی تنوع ژنتیکی، سازگاری، انتخاب و معرفی مناسب ترین ژرم پلاسم برخی گونه های جنس آویشن ‭(Thymus) ‬در استان یزد

به منظور بررسی تنوع ژنتیکی، سازگاری و معرفی مناسب ترین ژرم پلاسم تعدادی از گونه های جنس‭Thymus ‬در استان یزد، این تحقیق در سال های ‮‭1386-90‬ در منطقه گردفرامرز شهر شاهدیه یزد اجرا گردید. در سال اول اجرا طرح (‮‭1386‬) بذور ‮‭28‬ اکسشن و در سال بعد بذور ‮‭74‬ اکسشن از گونه های مختلف آویشن اخذشده از موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع در گل خانه کشت گردید. نشاهای موردنظر به صورت ردیفی در زمین اصلی کشت شدند. روش آماری مورد استفاده. آبیاری بوته ها به صو رت قطره ای انجام شد. ویژگی های مورد مطالعه در سال های آزمایش شامل مراحل فنولوژی، میزان استقرار بوته ها، قطر تاج پوشش، ارتفاع گیاه، تعداد شاخه های روی هر بوته، میزان عملکرد اندام های هوایی، وزن هزار دانه، میزان تولید بذر، بازده اسانس و میزان تولید اسانس در هکتار بود. نتایج حاصل نشان داد که به طور کلی از نظر بازده اسانس، میزان تولید اسانس، میزان عملکرد و استقرار بوته ها در مرحله اول اکسشن های ‮‭26‬‭: ZSEVGY (Thymus migricus) ‬با‮‭9300‬ ‭kg/ha ‬وزن تر، ‮‭3698‬ ‭kg/ha ‬وزن خشک، ‮‭1/53‬درصد بازده اسانس، ‮‭5 /37‬ ‭ kg/ha ‬تولید اساتس و ‮‭46/7‬درصد استقرار واکسشن ‮‭13‬ ‭:QNJI Thymus lancifolius)) ‬با ‮‭5150‬ ‭kg/ha ‬وزن تر، ‮‭1430‬ ‭kg/ha ‬وزن خشک، 2 درصد بازده اسانس، ‮‭20‬‭/kg/ha‬9 تولید اساتس و ‮‭93‬درصد استقرار به عنوان اکسشن های برتر انتخاب گردیدند. در مرحله دوم اکسشن های ‮‭63‬‭: XDRVGY (Thymus valgaris) ‬با میانگین ‮‭15040‬ ‭kg/ha ‬وزن تر، ‭kg/ha‬‮‭5373‬ وزن خشک، ‮‭2/6‬ درصد بازده اسانس، ‮‭2/74‬ ‭kg/ha ‬تولید اسانس و ‮‭41/5‬ درصد استقرار ،اکسشن ‮‭12‬‭: BHUVGY (T.Transcausicus) ‬با میانگین ‮‭10590‬ ‭kg/h‬وزن تر، ‮‭3031‬ ‭kg/h ‬وزن خشک، ‮‭2/15‬ درصد بازده اسانس، ‮‭35/46‬ ‭kg/ha ‬تولید اسانس و ‮‭75‬ درصد استقرار ، اکسشن ‮‭59‬‭: (T. migricus) XDRLP ‬با میانگین ‮‭10290‬ ‭kg/ha ‬وزن تر و ‮‭2818‬ ‭kg/ha ‬وزن خشک، ‮‭2/5‬ درصد بازده اسانس، ‮‭41/40‬ ‭kg/ha ‬و ‮‭88‬ تولید اسانس درصد استقرار، اکسشن ‮‭15‬‭: (T. pubescens x eriocalyx) CFT ‬با میانگین ‮‭6365‬ ‭kg/h ‬وزن تر و ‮‭2108‬ ‭kg/h ‬وزن خشک، ‮‭2/95‬ درصد بازده اسانس، ‮‭95/36‬ ‭kg/ha ‬تولید اسانس و ‮‭90‬ درصد، اکسشن ‮‭10‬‭: (T. kotschyanus) BHUMKO ‬با میانگین ‮‭6395‬ ‭kg/ha ‬وزن تر و ‮‭2314‬ ‭kg/ha ‬وزن خشک، ‮‭1/84‬ درصد بازده اسانس، ‮‭6/25‬ ‭kg/ha ‬تولید اسانس و ‮‭83/5‬ درصد استقرار، اکسشن ‮‭68‬‭: (T. daenensis) ZSECFT ‬با میانگین ‮‭8180‬ ‭kg/ha‬وزن تر و ‮‭2124‬ ‭kg/ha ‬وزن خشک، ‮‭2/12‬ درصد بازده اسانس، ‮‭82/ 30‬ ‭kg/ha ‬تولید اسانس و ‮‭80‬ درصد استقرار، اکسشن ‮‭11‬‭: (T. kotschyanus) BHUQ ‬با میانگین ‮‭8795‬ ‭kg/ha ‬وزن تر و ‮‭2566‬ ‭kg/ha ‬وزن خشک، ‮‭2/02‬ درصد بازده اسانس، ‮‭45/22‬ ‭kg/ha ‬تولید اسانس و ‮‭98/5‬ درصد استقرار به عنوان اکسشن های برتر انتخاب گردیدند. واژه های کلی دی: گیاهان دارویی، آویشن، تنوع ژنتیکی، سازگاری، یزد و بانک ژن منابع طبیعی.