تعیین و ارزیابی میزان کاربرد معیارها و شاخص های مدیریت پایدار جنگل و تدوین سیستم پایش در رویش گاه های طبیعی

معیارها و شاخص های مدیریت پایدار جنگل در بهبود فعالیت های اجرایی در عرصه و نیز بهبود سیاست های مرتبط موثر است و می تواند در بهبود شرایط و فراهم نمودن زمینه در رسیدن به مقبولیت دریافت گواهی استاندارد مفید واقع شود. ضرورت دارد بر مبنای شرایط موجود معیارها و شاخص های بومی مناسب با شرایط منطقه تعیین و برای برقرای مدیریت پایدار جنگل به کار گرفته شود. با دسته بندی نوع فعالیت در مناطق مختلف جنگلی، گروه های کار تشکیل شده بر اساس موضوعات تعیین شده فعالیت خود را سازمان می دهند. با توجه به اهمیت و ضرورت فعالیت تنگاتنگ بخش های تحقیقاتی و اجرایی، لازم است زمینه انجام تحقیق به صورت مشترک فی مابین دو بخش تحقیقات و اجرا فراهم آید. برای شروع کار ابتدا معیارها و شاخص های عنوان شده در کتاب "مدیریت پایدار جنگل" که در فرایند منطقه ای خاور نزدیک نیز مورد بررسی قرار گرفته است، مطرح و به عنوان مبنای کار مورد استفاده قرار گرفت. در اجرای این تحقیق فرم هایی به صورت پرسش نامه تنظیم و برای نظرخواهی به گروه های مختلف مدیریتی و کارشناسی ارسال شد. نظرات این گروه ها در مورد شرایط گذشته، فعلی و آینده به کارگیری و یا ضرورت به کارگیری معیارها و شاخص های مدیریت پایدار جنگل مورد سوال و بررسی قرار داده شده است. سپس میزان کاربرد معیارها و شاخص ها در گذشته مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به این که پروژه حاضر به عنوان مقدمه ای بر طرح ملی خاص با همین هدف صورت گرفته است این موارد در طرح یادشده با دقت بیشتر نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در ادامه میزان موفقیت و موثربودن کاربرد معیارها و شاخص ها در گذشته مورد ارزیابی قرار داده می شود. در این تحقیق سعی شده است تا ضمن تعیین معیارها و شاخص ها قابل بررسی در توسعه پایدار، امکان به کارگیری و ارزیابی آنها را در هر منطقه و هر نوع فعالیت، پیشنهادهایی در نحوه تداوم به کارگیری و کاربرد معیارها و شاخص ها در آینده و نیز سیستم پایش معیارها و شاخص ها در جهت مدیریت پایدار جنگل، ارایه شود. نتایج حاصل از این تحقیق به صورت خلاصه: تعیین معیارها و شاخص های اولیه مدیریت پایدار جنگل بر اساس منابع موجود و نظرات کارشناسی، تعیین ضرورت و اولویت انجام تحقیق در این زمینه بر مبنای تجربیات کارشناسی و مدیریتی، دریافت نظرات تکمیلی در مورد معیار و شاخص های مدیریت پایدار جنگل، تعیین امکان پذیری ارزیابی کمی و کیفی معیار و شاخص های مدیریت پایدار جنگل تا در پروژه ملی که بعدا به اجرا در می آید چگونگی انجام آن معی ن شود. هم چنین تنظیم مقدمات اجرای پروژه ملی بومی سازی معیار و شاخص های مدیریت پایدار جنگل و بررسی مشکلات و موانع موجود در اجرای تحقیق در زمینه معیار و شاخص های مدیریت پایدار جنگل. بر اساس این تحقیق کارشناسان و مدیران به بعضی از الویت های کلان از دیدگاه خود اشاره کرده و آنها را مورد تاکید قرار داده بودند. مسایل اقتصادی اجتماعی، سیاست گذاری مناسب و توجه به قوانین و رعایت آنها، اعمال مدیریت صحیح از محورهای اصلی این اولویت ها بودند و از اولویت های کلان مورد اشاره، میزان %‮‭60‬ به موضوعات اقتصادی اجتماعی، مقدار %‮‭25‬ به موضوعات سیاست گذاری و برنامه ریزی، میزان %‮‭10‬ از آنها به موضوع مدیریت به صورت خاص و نیز میزان %5 به سایر موضوعات اختصاص داشتند. اعمال مدیریت صحیح، بهره برداری علمی و تحت نظارت و کنترل، تنوع زیستی و ذخایر توارثی جنگل در کنار سایر موضوعات از محورهای مورد تاکید کارشناسان و مدیران ذی ربط بود. توزیع میزان اولویت معیارها و شاخص های مدیریت پایدار جنگل شامل: مدیریت جنگل %،‮‭35‬ بهره برداری %،‮‭30‬ تنوع زیستی و ژنتیک جنگل %،‮‭20‬ سوددهی و ارزش اقتصادی %‮‭10‬ و سایر %5 بودند. بیش از ‮‭70‬ در صد از متخصصین نسبت به ضرورت و اهمیت تدوین برنامه های بلندمدت نظارت و ارزشیابی و نیز ارزیابی های دوره ای تاکید نمودند و %‮‭30‬ از آنها به طور مستقیم بر آن اشاره نداشتند. واژه های کلیدی: معیارها و شاخص ها، فرایند منطقه ای خاورنزدیک، مدیریت پایدار جنگل، جنگل های هیرکانی