تعیین اهداف و برنامه اصلاحی برای گوسفند لری بختیاری

این مطالعه در سه بخش تعیین اهداف اصلاحی و ضرایب اقتصادی، برآورد پارامترها و روند ژنتیکی صفات و تعیین گزینه مناسب اصلاح نژاد انجام گرفت. در این مطالعه پارامترهای تولیدی، تولید مثلی، مدیریتی و اقتصادی حاصل از رکورد گیری تعداد 4 گله با ‮‭600‬ راس میش مولد در طول یک چرخه تولید سالانه در سیستم روستایی مورد استفاده قرار گرفت. پارامترها و روند ژنتیکی صفات رشد بره ها و میش هایمربوط به گله های طرح محوری قوچ نژاد لری بختیاری با استفاده از رکورد های تعداد ‮‭37400‬ راس بره تحت مدل حیوانی به روش حداکثر درستنمایی محدود شده بدون مشتق گیری و به صورت تجزیه تکو دو صفتیبرآورد گردید. با استفاده از شبیه سازی کامپیوتری به روش تصادفی و به صورت چند صفتی، گله های ‮‭100‬ تا ‮‭300‬ راسی ایجاد شد، ‮‭50‬ درصد میش و ،2 ،4 ،6 و 8 درصد قوچ به عنوان والدین در نظر گرفته شد، و متوسط میزان تغییرات ژنوتیپ کل، شاخص انتخاب و پیشرفت اقتصادی طی ده سال انتخاب بر اساس شاخص انتخاب به دست آمد. نتایج نشان داد که اهداف اصلاحی در گوسفند نژاد لری بختیاریپرورش یافته تحت سیستم روستایی،به ترتیب اهمیت نسبی شامل صفات تولید مثلی (‮‭57/09‬ درصد)، صفات ماندگاری (‮‭23/39‬ درصد)، صفات رشد (‮‭19/32‬ درصد) و صفت پشم(‮‭0/19‬ درصد) می باشد. به خاطر وراثت پذیری کم تا متوسط (‮‭0/04‬ تا ‮‭0/24‬) برای صفات رشد، میزان پاسخ به انتخاب برای این صفات در حد متوسط است و همبستگی ژنتیکی بین صفات رشد نشان داد که انتخاب برای هر کدام از صفات رشد به علت پاسخ همبسته، سبب تغییر ژنتیکی برای سایر صفات می گردد. به رغم زیاد بودن تنوع فنوتیپی در صفات تولید مثل، میزان وراثت پذیری کل وزن شیرگیری در هر زایمان میش به عنوان بازده خالص تولید مثل، کم (‮‭0/07‬) بود. همبستگی ژنتیکی بین صفات تولید مثل در حد متوسط تا زیاد و مثبت بود. به لحاظ نوسانات بسیار زیاد در تغییرات ارزش های اصلاحی صفات طی سال های مختلف، روند ژنتیکی و فنوتیپی صفات در گله های طرح محوری قوچ در حد پایین تر از انتظار بود. صفات موجود در شاخص انتخاب کامل شامل وزن بیده پشم سالانه، وزن بدن میش و صفت ترکیبی کل وزن شیرگیری به ازای هر میش در معرض آمیزش می باشند. حذف صفات وزن بیده پشم سالانه و وزن بدن میش منجر به کاهش جزیی تغییرات شاخص انتخاب و سودآوری شد. افزایش اندازه گله و کاهش نسبت قوچ منجر به افزایش پیشرفت ژنتیکی شد. بنابراین به منظور افزایش پیشرفت ژنتیکی و حصول حداکثر سود همراه با کاهش میزان همخونی تا سطح قابل قبول، افزایش اندازه گله از طریق تشکیل اتحادیه های محلی در سطح هر روستا، با تکیه بر طرح های اصلاح نژاد گروهی و انتخاب بر اساس کل وزن شیرگیری در هر زایمان میش و نسبت قوچ 2 درصد به عنوان گزینه مناسب پیشنهاد می گردد و برای گله های کوچکتر نسبت قوچ بالاتر از 6 درصد بهترین گزینه است که دارای پیشرفت اقتصادی متوسطی خواهد بود. کلید واژه ها: اهداف اصلاحی، ضرایب اقتصادی، پارامترهای ژنتیکی، شاخص انتخاب، گوسفند لری بختیاری.