بررسی سازگاری و مقایسه ارقام تجاری خربزه و جمعیت های پیشرفته حاصل از گزینش در مناطق مختلف کشور

این تحقیق بمنظور مقایسه جمعیت های بهبود یافته خربزه در مقایسه با جمعیت های مادری خود در مناطق مختلف تولید انجام شد. جمعیت های پیشرفته مورد آزمایش عبارت بودند از خاقانی، تاشکندی، قصری، سوسکی زرد، سوسکی سبز، شادگانی و جاجو بهمراه جمعیت های والدینی خود و دو رقم هیبرید اکیلا و آناناسی طی سالهای زراعی ‮‭1388‬ و ‮‭1389‬در طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکراردر 4 منطقه اهواز، اصفهان، مشهد و ورامین مورد مقایسه قرار گرفتند.بین تیمارهای مورد آزمایش از نظر تمامی صفات اختلاف معنی دار وجود داشت. که با توجه به گوناگونی جمعیت های مورد آزمایش دور از انتظار نبود. همچنین با مقایسه مستقل جمعیت های مادری با بهبود یافته مشخص شد که صفت عملکرد در تمام جمعیت های بهبود یافته، از جمعیت های مادری آنها بطور معنی داری بالا تر بود. این امر روشن می کند که گزینش به نفع عملکرد در تمام جمعیت ها پاسخ مناسبی داشت در حالیکه این روند در سایر صفات ملاحظه نشد. احتمالا این موضوع از پاسخ های همبسته صفات به گزینش ناشی می شود. مقایسه میانگین جمعیت ها ی تحت آزمایش نشان داد که بالا ترین عملکرد متعلق به خاقانی مادری بود که با قصری مادری و خاقانی پیشرفته تفاوت معنی داری نداشت. این سه جمعیت همچنین دارای بالا ترین شاخص برداشت، بالا ترین وزن میوه و بیشترین طول میوه نیز بودند. توزیع جمعیت ها در نمودار بای پلات بکمک مولفه اصلی اول نشان داد که جمعیت های خربزه لزوما در مناطقی که بومی آنجا هستند از ارزش بالا تر صفات برخوردار نیستند و تعدادی از آنها توانند در مناطق دیگر نیز مورد کشت قرار گیرند. در این مورد جمعیت خربزه زرد ایوانکی در تمامی محیط های مورد آزمایش از نظر در ربع اول نمودار پراکنش قرار گرفت و از این نظر برای تمامی محیط ها قابل توصیه است.بر اساس این نمودار، جمعیت مادری جاجو از جمعیت اصلاح شده آن بهتر بود. واژگان کلیدی‭: Cucumis melo L.‬، مقایسه ارقام، بای پلات، گزینش.