بررسی سازگاری و پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ های گندم نان در آزمایشات یکنواخت سراسری مناطق سرد و معتدل دیم

به منظور بررسی پایداری و سازگاری عملکرد دانه ارقام و لاینهای امید بخش گندم نان سردسیری تعداد ‮‭16‬ لاین پیشرفته گندم نان به همرا ه ارقام شاهد رصد، سرداری و آذر 2 در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در 4 تکرار و در ایستگاه های تحقیقات کشاورزی مراغه، سرارود، قاملو،شیروان، زنجان، اردبیل، ارومیه و اراک به مد3 سال مورد بررسی قرار گرفتند. صفات و خصوصیات زراعی از قبیل زودرسی، مقاومت به سرمای زمستانه، بیماری های شایع در مناطق ، ارتفاع بوته ، وزن هزاردانه و عملکرد دانه اندازه گیری و یادداشت شده و بر مبنای روش های تجزیه آماری لاینها با رقم شاهد آذر2 مورد مقایسه قرارگرفتند. نتایج تجزیه واریانس عملکرد دانه نشان داد اثر محیط و اثر متقابل ژنوتیپ در محیط در سطح احتمال یک درصد معنی دار می باشد. با توجه به معنی دار بودن اثر رقم در تجزیه های ساده، غیر معنی دار شدن اثر رقم، ناشی از معنی دار بودن اثر متقابل می تواند باشد. هرچند واکنش لاینها در مناطق مختلف متفاوت می باشد ولی بررسی میانگین عملکرد دانه در کل مناطق نشان می دهد لاین شماره 6 ‭(Azadi/Azar//Sardari) ‬از بالاترین عملکرد دانه (‮‭2028‬ ‭kg/ha) ‬برخورددار بوده و نسبت به رقم آذر2 (‮‭2003‬ ‭kg/ha) ‬و سرداری (‮‭1908‬ ‭kg/ha) ‬برتر بوده است. نتایج تجزیه پایداری به روش رنک (رتبه بندی) نیز بیانگر برتری رقم آذر2 می باشد ولی لاین های شماره 6 با میانگین رتبه‮‭8/1‬ نسبت به رقم سرداری به عنوان رقم غالب دیم سردسیری با میانگین رتبه‮‭8/8‬ پایداری بالاتری دارا می باشد. با لحاظ کردن انحراف معیار رتبه نیز لاین شماره 6 وضعیت بهتری در مقایسه با سرداری داشته و لذا با برخورداری از عملکرد دانه بالا، قابلیت معرفی برای مناطق دیم سردسیری را خواهد داشت. واژه های کلیدی: گندم، سازگاری، دیم ، خشکی ، عملکرد و انتخاب