بررسی نحوه بهینه سازی الگوی مصرف آب های زیرزمینی در دشت رامهرمز

یکی از مهم ترین منابع تامین آب در دشت های ایران آب های زیرزمینی می باشد. با توجه به خشک سالی مستمر لزوم استفاده بهینه از منابع آب به ویزه آب های زیرزمینی ضروری است. یکی از موارد برای جلوگیری از بیلان منفی اعمال مدیریت و برنامه ریزی جهت بهره برداری بهینه از آب های زیرزمینی در کنار اقدامات آبخیزداری و تغذیه مصنوعی بوده که نه تنها سطح آب دشت ها را تقریبا کنترل می کند، بلکه سبب تقویت آن نیز می شود. اگرچه متوقف کردن کامل روند منفی بیلان آب های زیرزمینی تا شرایط طبیعی امکان پذیر نیست ولی مهار آن در قالب طرح های مدیریت جامع منابع آب یک نیاز مبرم است. این امر مدیران منابع آب را قادر می سازد تا از بین ترکیبات متنوع منابع آب (آب های زیرزمینی، آب های سطحی ...) گزینه بهینه طوری انتخاب گردد که با وضعیت موجود، علاوه بر کاهش بیلان منفی، منجر به تغذیه آب های زیرزمینی نیز گردد. این تحقیق با هدف دستیابی به پتانسیل های مختلف منابع آب با مدیریت درست و میزان مصرف بهینه آب در دشت رامهرمز استان خوزستان صورت گرفت. نتایج نشان داد که براساس هیدروگراف واحد دشت، بطور کلی سطح آب در این دشت دارای یک سیر نزولی یا افت سطح آب در طی یک دوره 7 ساله است، بنابراین آبخوان دشت رامهرمز در بازه زمانی آذر‮‭81‬ تا آذر ‮‭88‬ افتی برابر با ‮‭2/66‬ متر داشته است. افت میانگین سالانه برابر با ‮‭38‬ سانتیمتر می باشد. بطور کلی در بازه زمانی هیدروگراف واحد (آذر ‮‭81‬ تا تیر ‮‭89‬) افت سطح آب برابر با ‮‭1/46‬ متر می باشد. از عوامل موثر برکاهش سطح آب می توان به کاهش بارندگی و افزایش بهره برداری (افزایش تعداد چاه ها و یا افزایش برداشت) از آب های زیرزمینی اشاره کرد. با توجه به محاسبات بیلان، آبخوان آزاد رامهرمز با کاهش در حجم ذخیره مواجه می باشد، بطوریکه با توجه به میزان ورودی ها و خروجی ها میزان تغییرات ضریب ذخیره ‮‭33.7‬- میلیون مترمکعب می باشد. حجم کل ورودی به آبخوان آبرفتی دشت رامهرمز ‮‭16.37‬ و حجم کل خروجی از آبخوان‮‭49.44‬ میلیون مترمکعب می باشد. تغییرات حجم ذخیره محاسبه شده توسط هیدروگراف واحد با توجه به ضریب ذخیره میانگین و مساحت آبخوان‮‭68.8‬- برآورد گردید که خود تاییدکننده محاسبات بیلان می باشد. واژه های کلیدی: آب زیرزمینی، دشت رامهرمز، هیدروگراف واحد، بیلان آب