بررسی و انتخاب لاین ها در توده های دورگ و نسل های در حال تفکیک گندم نان برای شاخص های موثر در عملکرد در شرایط دیم مناطق سردسیر و معتدل سرد

بررسی تنوع ژنتیکی حاصل از نوترکیبی ژن ها برای شناسایی و انتخاب ارقام پرمحصول با خصوصیات مناسب برای مناطق مورد نظر، از اهداف مهم برنامه های به نژادی می باشد. در این تحقیق در ایستگاه مراغه تعداد ‮‭251‬ توده F2 حاصل از دورگ گیری به همراه تعداد ‮‭153‬ نسل ‮‭237‬ ،F3 نسل ‮‭108‬ ،F4 فامیل (لاین‭) F‬5 و ‮‭439‬ فامیل F6 گزینش شده از نسل های در حال تفکیک گندم نان سال گذشته با استفاده از روش سلکسیون بالک تغییر یافته مورد ارزیابی قرار گرفتند. در فواصل هر ‮‭10‬ کرت آزمایشی ارقام گندم سرداری، آذر-2 ، رصد، هما و اوحدی به عنوان شاهد کشت و برای مقایسه و انتخاب لاین های برتر مورد بهره برداری قرار گرفتند. همزمان در ایستگاه های سرارود تعداد ‮‭689‬ ، ایستگاه قاملو تعداد ‮‭597‬ ، و ایستگاه شیروان تعداد ‮‭590‬ توده و لاین در حال تفکیک ژنتیکی در نسل های F6 ‭- F‬2 بررسی شدند. در طول دوره ی رویشی ضمن اعمال مراقبت های لازم، صفات زوردسی، خسارت سرما، طول پدانکل و ارتفاع بوته ، مقاومت ساقه و عدم ورس، حساسیت به ریزش دانه، ریشک دار بودن، کرک دار بودن، مقاومت به زنگ زرد، سیاهک پنهان معمولی و پاکوتاه، مورفولوژی سنبله، تعداد پنجه و یکنواختی پنجه ها ارزیابی گردید. براساس ارزیابی های بعمل آمده در مراغه در مجموع تعداد ‮‭176‬ توده F2 ، تعداد ‮‭125‬ توده F3 ، تعداد ‮‭203‬ توده ‮‭1179‬ ،F4 تک بوته F5 و از بین های فامیل های F6 مورد ارزیابی تعداد‮‭269‬ لاین تثبیت شده با صفات مطلوب جهت ادامه بررسی انتخاب گردیدند. در ایستگاه سرارود از نسل های F2 الی F6 به ترتیب تعداد ،‮‭93‬ ،‮‭33‬ ،‮‭25 44‬ و ‮‭75‬ توده و لاین برتر انتخاب و به منظور ادامه بررسی به نسل های بعدی هدایت گردیدند. در ایستگاه قاملو از نسل های F2 و F3 به ترتیب تعداد ‮‭55‬ و ‮‭65‬ توده ، و در ایستگاه شیروان از نسل های F2 الی F6 به ترتیب تعداد ،‮‭48‬ ،‮‭30 62‬ ، ‮‭11‬ و ‮‭14‬ توده و لاین انتخاب گردیدند. توده و لاین های انتخابی از نسل های F2 الی F5 برای ادامه بررسی به نسل های در حال تفکیک پیشرفته تر هدایت شده، و لاین های تثبیت شده انتخابی از نسل F6 در سال آتی در آزمایشات مقایسه عملکرد مقدماتی ایستگاهی از نظر عملکرد دانه ، مقاومت به بیماری ها و صفات مهم زراعی مورد مطالعه قرار خواهند گرفت. واژه های کلیدی: گندم نان، تلاقی، تنوع ژنتیکی، سلکسیون، بالک تغییر یافته، نسل های در حال تفکیک