بررسی سازگاری و مقایسه عملکرد لاین های امیدبخش کنجد در مناطق گرم

عداد ‮‭12‬ لاین و رقم، شامل 8 لاین امید بخش کنجد به همراه چهار رقم محلی سیستان ، محلی بیرجند، محلی بوشهر و داراب 1 جهت بررسی و مقایسه عملکرد در پنج منطقه گرم و خشک جنوب کشور (شامل دزفول، بهبهان، داراب، زابل و برازجان) طی دو سال (‮‭1390-92‬) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار کشت و مورد بررسی قرارگرفتند. واکنش ارقام کنجد در مناطق مختلف آزمایش متفاوت مشاهده شد، به صورتیکه برآیند نتایج حاصل از منطقه دزفول نشان داد که ارقام شماره 9 (داراب 1) و 7 (رقم یلووایت) با متوسط ‮‭1800‬ کیلوگرم بالاترین عملکرد دانه در واحد سطح را داشته و در مجموع از قابلیت بهتری در استفاده از شرایط منطقه دزفول برخوردار بوده و لذا برای توسعه در این منطقه پیشنهاد میشوند. درمنطقه داراب، ارقام شماره ،4 ،5 ،‮‭7 6‬ و ‮‭10‬ در مجموع با متوسط ‮‭1100‬ کیلوگرم در یک گروه قرار گرفته و از نظر عملکرد مناسب بودند. لذا در این منطقه استفاده از ارقام برتر جهت تنوع بخشیدن به کشت همراه با رقم داراب 1 توصیه می شود. نتایج حاصل از منطقه بهبهان نشان داد که رقم شماره 5 به تنهایی در گروه اول قرار گرفت و از نظر عملکرد مناسب بود. این رقم با داشتن وزن هزار دانه بالا و تعداد کپسول بالا در بوته از ژنوتیپهای مناسب برای شرکت در طرحهای ترویجی منطقه است. برآیند نتایج حاصل از منطقه زابل نشان داد که ارقام شماره ‮‭10‬ (محلی سیستان) و ‮‭12‬ (محلی دشتستان) با متوسط تولید ‮‭1040‬ کیلوگرم دانه در هکتار از سازگاری مناسبتری برای تولید محصول در این منطقه برخوردار هستند. برآیند نتایج حاصل از منطقه برازجان نشان داد که رقم شماره ‮‭12‬ (محلی دشتستان) با متوسط تولید ‮‭1439‬ کیلوگرم دانه در هکتار از سازگاری مناسبتری برای تولید محصول در این منطقه برخوردار است. برآیند به دست آمده از نتایج عملکرد دانه در پنج منطقه بیانگر سازگاری بالا در ارقام محلی است لذا استفاده از تنوع ژنتیکی موجود در ارقام محلی به منظور تولید ارقام با پتانسیل تولید بالا مفید خواهد بود. از طرف دیگر برتری ارقام شماره 5 (9 ،(‮‭84215‬‭-SG‬5 (داراب 1) و ‮‭12‬ (محلی دشتستان) با متوسط ‮‭1050‬ کیلوگرم در هکتار گواه بر امکان استفاده از رقم شماره 5 به عنوان یک ژنوتیپ جدید که دارای فنوتیپ تک شاخه با سه کپسول در محور دمبرگ است در مناطق گرم مورد هدف می باشد. لازم به ذکر است که استفاده از الگوی زراعی مناسب برای ارقام تک شاخه نقش مهمی در میزان عملکرد دانه حاصل شده در پایان دوره رشد دارد. واژه های کلیدی : کنجد ، عملکرد دانه، سازگاری، مناطق گرم ، لاین برتر