آیندهنگاری و تدوین سناریوهای آینده کشاورزی ایران

در طرح " تدوین نقشه جامع علمی بخش کشاورزی" که در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به تصویب رسیده است ،یکی از دلایل ورود به بحث آینده پژوهی، دغدغه تدوین چشم انداز بخش کشاورزی و راهبرد بلندمدت آن بوده است . بدون تردید برای تدوین راهبرد در این بخش نیاز به گزاره هایی از آینده داریم. از طرفی بدون نگاه علمی به آینده، تدوین راهبرد معنا نخواهد داشت. در این تحقیق از ابزارهای آینده پژوهشی مانند دلفی، پانل خبرگان، سناریونگاری، تفکر ارزشی و چشم اندازنویسی استفاده شده است. فرآیند دلفی در دو مرحله و با ارسال بیش از ‮‭2000‬ پرسشنامه به متخصصین کشاورزی انجام گردید. به منظور شناسایی آینده های محتمل و تدوین سناریوها از روش های شناسایی پیشران های آینده، شناسایی عوامل کلیدی تاثیرگذار بر بخش کشاورزی و مطالعه تطبیقی وضعیت موجود و به منظور شناسایی آینده های مطلوب و ترسیم شبکه اهداف، راهبردها، اولویتها و چشم انداز بخش کشاورزی از روشهای تفکر ارزشی، تحلیل اسناد بالادستی، ذهن کاوی ذینفعان اصلی این حوزه استفاده گردیده است . با استفاده از روشهای فوق فهرست اهداف بنیادین این بخش و نیز شبکه اهداف کلان و متوسط احصا گردیدند. همچنین نیروی پیشران و تاثیرگذار بخش در 5 حوزه اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، زیست محیطی و فناورانه و عوامل کلیدی این حوزه ها تعیین گردیدند. همچنین ‮‭16‬ عدم قطعیت مهم تاثیرگذار در سناریوهای آینده بخش مشخص گردیدند. خروجی ها و نتایج این تحقیق به همراه سایر پروژه ها مرتبط طرح، در تدوین نقشه جامع علمی بخش کشاورزی مورد استفاده قرار گرفتند. کلیدواژه: آینده نگاری- آینده پژوهی- نقشه جامع علمی- سیاست گزاری علم و فناوری- سناریونویسی- کشاورزی