ارزیابی مقاومت ارقام مختلف خیار نسبت به مگس مینوز برگ سبزی ‭Liriomyza sativae (Dip., Agromyzidae)‬

مگس مینوز، ‭Liriomyza sativae Blanchard ‬در سالهای اخیر با گسترش دامنه ی پراکنش خود، به آفت مهم سبزیجات و گیاهان زینتی در اکثر نقاط جهان تبدیل شده است. به دلیل پتانسیل بالای این حشره جهت بروز مقاومت به حشره کش های رایج، استفاده از ارقام مقاوم گیاهی به عنوان یکی از رهیافت های موثر در مدیریت تلفیقی این آفت مطرح است. خیار یکی از میزبان های مرجح این حشره محسوب می شود. در این بررسی مقاومت هفده رقم خیار (خسیب، جیرفت،1 اورگرین، ویکیما، سلطان، کریم، کوراژ، زحل، سوپردامینوس، ماکسیموس اف،1 ویکتور، گرین مجیک، رویال، سرویس پلاس، بومی گرگان، بومی سنندج و بومی رودبار) نسبت به مگس مینوز سبزیجات ‭Liriomyza sativae ‬مورد ارزیابی قرار گرفتند. در آزمایش مقاومت آنتی زنوزی خیار به مگس در شرایط گلخانه ای، شاخص هایی نظیر تعداد نیش تغذیه ای، تعداد تونل لاروی سن اول و نسبت تعداد تونل لاروی سن اول به تعداد نیش تغذیه ای و نرخ صدمه ارزیابی شدند. تفاوتهای معنی داری بین ارقام مشاهده شد. با تجزیه کلاستر ارقام به چهار گروه عمده ی حساس (کریم، کوراژ، زحل)، نیمه حساس (خسیب، جیرفت،1 اورگرین، ویکیما، سلطان)، نیمه مقاوم (سوپر دامینوس، ماکسیموس، ویکتور، گرین مجیک، رویال، سرویس پلاس، بومی رودبار) و مقاوم (بومی سنندج و گرگان) طبقه بندی شدند. ارقام انتخاب شده از نتایج آزمایش آنتی زنوز (سلطان، جیرفت،1 کریم، بومی گرگان، ویکتور، سوپردامینوس) برای مطالعه ی مقاومت آنتی بیوزی در شرایط آزمایشگاه، دمای ‮‭25‬ ‭ C‬1، رطوبت نسبی ‮‭65 10‬ درصد و دوره ی نوری ‮‭16‬ ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی با شاخص هایی نظیر طول دوره جنینی، طول دوره لاروی، درصد مرگ ومیر لاروی، طول دوره شفیرگی، وزن شفیره، درصد مرگ و میر شفیرگی و نسبت جنسی مورد ارزیابی قرار گرفتند. بجز وزن شفیرگی و نسبت جنسی در بقیه شاخص ها تفاوت معنی داری بین ارقام مشاهده گردید. ارقام خیار بر اساس تمام صفات بررسی شده تجزیه کلاستر شدند و از نظر مقاومت آنتی بیوزی به سه گروه حساس (سوپردامینوس)، با مقاومت کم (بومی گرگان و ویکتور) و مقاومت متوسط (سلطان، جیرفت 1 و کریم) طبقه بندی شدند. هیچیک از ارقام نسبت به حمله آفت ایمنی نداشتند. به طور کلی ارقام با کشت مزرعه ای نسبت به ارقام گلخانه ای مقاوم تر بودند. واژگان کلیدی‭: Liriomyza sativae‬، ارقام خیار، آنتی بیوز، آنتی زنوز، مقاومت