ارزیابی پاسخ ارقام و لاین های جدید سویا به تنش کم آبی

عکس العمل ارقام و لاینهای سویا نسبت به تنش کم آبی در سالهای ‮‭1390‬ و ‮‭1391‬ در کرج ارزیابی شد. هر سال سه آزمایش در قالب بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. زمان آبیاری آزمایشهای اول تا سوم به ترتیب بر اساس ،‮‭100 50‬ و ‮‭150‬ میلیمتر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس ‭A ‬در نظر گرفته شد. با توجه به نتایج بدست آمده در دو سال آزمایش، تنش سبب کاهش قابل توجه در ویژگی های فنولوژی، رشدی، عملکرددانه و صفات وابسته به آن گردید. اثر تنش بر ویژگی های مختلف ارقام مورد بررسی در سال دوم خسارت بیشتری را نسبت به سال دوم ایجاد کرد. تنش خشکی سبب کاهش ارتفاع گیاه شد که ناشی از کاهش تعداد گره و فاصله میانگره بود. میزان کاهش در صفات مذکور با افزایش شدت تنش بیشتر شد. به گونه ای که هر یک از سطوح ر گروه آماری جداگانه ای قرار گرفتند. وقوع تنش عملکرد دانه را کاهش داد و با افزایش شدت تنش افت عملکرد دانه افزایش یافت. کاهش عملکرد دانه به طور عمده ناشی از افت قابل توجه تعداد غلاف ودانه در واحد سطح و همچنین تعداد دانه در غلاف بود. کاهش تعداد دانه در واحد سطح در تنش متوسط و شدید از کاهش تعداد غلاف و تعداد دانه در غلاف ناشی شد. وقوع تنش، شاخص برداشت و تلاش زادآوری را کاهش داد و با افزایش شدت تنش از میزان آنها بیشتر کاسته گردید. با توجه به نتایج بدست آمده میانگین عملکرد دانه در دو سال انجام آزمایش در شرایط آبیاری مطلوب، تنش متوسط و شدید، به ترتیب ،‮‭1749 2632‬ و ‮‭1031‬ کیلوگرم در هکتار بود. شدت تنش در شرایط تنش متوسط و شدید به ‮‭0/3356‬ و ‮‭0/6052‬ بود. همبستگی بین شاخص های حساسیت و تحمل به تنش با عملکرد دانه نشان داد که عملکرد دانه در شرایط تنش متوسط و آبیاری مطلوب با شاخص های میانگین حسابی، هندسی و شاخص تحمل به خشکی با همبستگی مثبت و معنی دار نشان داد. همبستگی بین شاخص ها با عملکرد دانه نشان داد که عملکرد دانه در شرایط آبیاری مطلوب، تنش متوسط و شدید با شاخص های میانگین حسابی، هندسی و شاخص تحمل به خشکی همبستگی مثبت و معنی دار نشان داد. بر این اساس ارقام و لاین های 3‭-DI‬‮‭41‬، D‮‭42‬‭X I‬4، ‭Linford‬، ‭Sari‬، D‮‭42‬‭xW‬‮‭82‬ و ‭DI‬‮‭74‬ از تحمل مناسب و عملکرد قابل توجهی در شرایط تنش متوسط و آبیاری مطلوب برخوردار بود. در شرایط تنش شدید، ‭Linford‬، D‮‭42‬‭X I‬4، ‭DI‬‮‭32‬، ‭DI‬‮‭74‬، ‭DI‬‮‭41‬ و ‮‭15‬‭)williams x Hobbit) ‬برتر از سایرین بودند. در مجموع شرایط به نظر می رسد که ‭DI‬‮‭41‬، D‮‭42‬‭X I‬4، ‭Linford ‬و ‭DI‬‮‭74‬ از عملکرد و تحمل مناسبی در سطوح مختلف رطوبتی برخوردار باشد. واژه های کلیدی: صفات فنولوژیک، صفات رشدی، صفات وابسته به عملکرد دانه