بررسی پراکنش و برآورد تولیدات سالانه ماکروبنتوز در حوضه جنوبی دریای خزر

نمونه برداری از بستر حوضه جنوبی دریای خزر توسط ‭Van veen grab‬با سطح دهانه ‮‭0/1‬ متر مربع در 8ترانسکت شامل آستارا، بندرانزلی، سفیدرود، تنکابن، نوشهر، بابلسر، امیرآباد، گمیشان انجام شد. در هر ترانسکت ازایستگاههایی با اعماق ،5 ،‮‭10‬ ،‮‭50 20‬ و ‮‭100‬ متر بصورت فصلی درسال ‮‭1389‬ نمونه برداری صورت گرفت. در طی این مطالعه ‮‭28‬ گونه متعلق به ‮‭10‬خانواده، شامل خانواده گاماریده 9 گونه، از خانواده کوروفیده 3 گونه، از خانواده پسودوکومیده 8گونه و آمفارتیده دو گونه از خانواده های بالانیده و شیرونومیده وکاردیده واسکوربیکولاریده ونرییده واسپونوییده هر کدام یک گونه شناسایی شدند. و الیگوکیت در حد رده شناسایی شده است. رده پلیکیت ها موجودات غالب بودند که ‮‭72/5‬ در صد کل فراوانی ماکروبنتوز راتشکیل دادند که ‮‭62/4‬ درصد از آن به گونه‭Streptolosbio.spp ‬اختصاص داشت. در حالیکه ‮‭5/11‬ درصد از زیتوده را تشکیل دادند .و گونه ‮‭3/2‬ ‭Cerastoderma lamarcki ‬در صد فراوانی و ‮‭73‬ درصد کل زیتوده ماکروبنتوزها را تشکیل دادند. فراوانی ماکروبنتوزها در منطقه میانی بیشتر از شرق و غرب بود.میانگین فراوانی و زیتوده بهمراه( خطای استاندارد) ماکروبنتوزها در کل دوره نمونه برداری به ترتیب برابر با(‮‭452‬) ‮‭4581‬عدد در متر مربع و زیتوده (‮‭3/6‬) ‮‭12/125‬گرم در متر مربع به ثبت رسید. حداکثر فراوانی ماکروبنتوز( ‮‭5543‬ )‮‭17855‬ عدد در متر مربع در عمق ‮‭20‬متر نوشهر ودر فصل پاییزثبت شد، حداقل (‮‭109‬)‮‭841‬ عدد در مترمربع درعمق ‮‭10‬ متر امیرآباد در پاییز بدست آمد. حداکثرزیتوده( ‮‭126‬ )‮‭135/10‬ گرم در متر مربع درعمق ‮‭10‬ متر آستارادر زمستان و حداقل زیتوده(‮‭4.0‬)‮‭0/ 51‬( گرم در متر مربع ) درعمق 5 متر نوشهردر تابستان بدست آمد.تنوع گونه ها بین 3 تا ‮‭18‬ عدد در نوسان بود ، حداقل تنوع گونه در عمق ‮‭20‬ متر در تنکابن، و حداکثر در عمق ‮‭100‬ متر سفیدرود بدست آمد.متوسط درجه حرارت بستر( ‮‭0/58‬) ‮‭14/67‬درجه سانتیگراد و شوری( ‮‭0/19‬)‮‭10/57‬ قسمت در هزار،اسیدیته ( ‮‭0/01‬)‮‭8/36‬ میکروموس و اکسیژن محلول (‮‭0/12‬ )‮‭7/38‬ میلی گرم در لیتر بود.میزان تولیدات ثانویه کل ماکروبنتوزها برابر‮‭198/375‬گرم وزن خشک در متر مربع در سال ثبت گردید .بیشترین مقدار تولیدات در عمق ‮‭10‬ متر ‮‭30/381‬گرم وزن خشک ر در متر مربع و کمترین در عمق ‮‭50‬ متر ‮‭11/007‬گرم وزن خشک بدون خاکستر در متر مربع بود. متوسط مواد آلی کل‭(Total Organic Matter) ‬برابر(‮‭1/3‬ )‮‭3/18‬ بود ،حداقل در عمق 5 متر برابر ‮‭1/64‬ درصد و حداکثر در عمق ‮‭100‬ متر ‮‭4/38‬ درصد بود .متوسط دانه بندی کل ایستگاهها ی بستر شامل(‮‭2/97‬ )‮‭68/63‬درصد گل و لای بقیه از ماسه تشکیل شده بود. ،درصد گل لای همبستگی مثبت معنی دار بادرصد مواد آلی داشت0،.7‭=R . ‬در بسترهای کاملا گل ولای و کاملا ماسه ای فراوانی بنتوز کاهش نشان داد ،باتوجه به افزایش ‭Streptolosbio.spp ‬بررسیهای اثرات این موجودات برسایر ماکروبنتوزها و تغذیه ماهیان ضروری بنظر میرسد. . کلمات کلیدی: ماکروبنتوز، تنوع، پراکنش، فراوانی، بیوماس،تولیدات ثانویه، جنوب دریای خزر.