بررسی عادات غذایی ماهیان استخوانی کفزی خوار در سواحل جنوبی دریای خزر (ماهی سفید، کلمه، کپور، کفال ماهیان)

نمونه برداری از گونه های ماهیان در 6 نوبت بصورت فصلی از اواخر اسفند ماه ‮‭1389‬ تا اواخر اردیبهشت ماه ‮‭1391‬ با استفاده از کشتی تحقیقاتی گیلان و لنج صیادی مجهز به تور ترال کفی و پره های صید ماهیان استخوانی در اعماق کمتر از ‮‭60‬ متر سواحل جنوبی دریای خزر (استان های گیلان و مازندران) صورت گرفت. در این مطالعه جمعا" عادات غذایی ‮‭193‬ نمونه ماهی از 5 گونه ماهی سفید دریای خزر ‭(Rutilus frisii kutum)‬، کلمه ‭(Rutilus rutilus caspicus)‬، کپور معمولی ‭(Cyprinus carpio)‬، کفال طلایی ‭(Liza auratus) ‬و کفال پوزه باریک ‭(Liza saliens) ‬مورد بررسی قرار گرفت. میانگین طول کل و وزن کل گونه های ماهی سفید، کلمه، کپور، کفال طلایی و کفال پوزه باریک به ترتیب ‮‭36/9 8/5‬ سانتی متر و ‮‭562/9 353/2‬ گرم، ‮‭23/2 3/2‬ سانتی متر و ‮‭202 101/6‬ گرم، ‮‭24/6 8/1‬ سانتی متر و ‮‭249/8 242‬ گرم، ‮‭32/2 8/9‬ سانتی متر و ‮‭320/9 242/8‬ گرم، ‮‭22/7 2/6‬ سانتی متر و ‮‭89/2 52/2‬ گرم اندازه گیری گردید. نتایج بررسی حاضر نشان داد که ‭Cerastorderma‬و ‭ Balanus‬غذای عمومی ماهی سفید بوده و به ترتیب اهمیت ‭Gastropoda‬،‭Crabs‬،‭Fish eggs‬، ‭Filamentous alge‬اقلام غذایی نادر برای این گونه بودند. بدین ترتیب تحت تاثیر سازگاری ها و مکانیزم های رفتاری، فیزیولوژیک و بوم شناختی، ‭Bivalvia (‬بویژه‭Cerastorderma)‬در تغذیه ماهی سفید اهمیت بیشتری دارد. علیرغم اهمیت دو کفه ایها در تغذیه ماهی سفید دریای خزر، بنظر می رسد حضور آن در دستگاه گوارش این گونه کاهش پیدا نمود. همچنین غذای غالب ماهی کلمه‭( Rutilus rutilus)‬ماهی بوده، ولی عموما"از ‭Detrite‬تغذیه نمود. این مطالعه نشان داد که غالب تغذیه گونه های ماهی کپور ‭(Cyprinus carpio)‬، کفال طلایی ‭(Liza auratus) ‬و کفال پوزه باریک ‭(Liza saliens)‬از‭Detrite ‬بود. پس از دیتریت مهمترین اقلام غذایی برای ماهی کپور به ترتیب اهمیت شامل ‭Bivalvia‬، ‭Abra ovata‬، ‭Gastropoda‬، ‭Oligochaeta‬، ‭Nereis‬، ‭Fish eggs‬، ‭Filamentous alge‬، بود. عادات غذایی کفال طلایی نشان داد که پس از دیتریت بیشترین اهمیت در تغذیه آن مربوط به روزنه داران ‭(Foraminifera)‬، اسفنج ها ‭(Porifera) ‬و کشتی چسب بوده، و برای کفال پوزه باریک مربوط به شکم پایان ‭(Gastropoda)‬، دوکفه ایها و اسفنج ها بود. نتایج نشان داد که کفال ماهیان شدت تغذیه ای بیشتری نسبت به سایر گونه ها داشته و در بین کپور ماهیان ماهی سفید پرخورتر از دو گونه دیگر بود(‮‭0/05‬‭> P). ‬این شاخص در همه گونه ها در زمان های تولید مثلی شدیدا" کاهش پیدا کرده و در گروه های طولی کوچکتر بیشتر از بزرگتر بودند(‮‭0/05‬‭> P). ‬ضمن این که تنوع اقلام غذایی در دستگاه گوارش گروه های طولی بزرگتر بیشتر از کوچکتر در همه گونه های مورد مطالعه بودند. در نتیجه شدت تغذیه ای و استراتژی غذایی گونه های مورد بررسی بدلیل تفاوت فعالیت های متابولیسمی، تغییرات فیزیولوژیک، رفتاری، میزان غذای قابل دسترس و اثرات تمامی موارد آنهادر مکان ها ، زمان ها و گروه های طولی، و جنسیت های مختلف دارای تغییراتی بودند. کلمات کلیدی: عادات غذایی، ماهی سفید، کپور معمولی، کلمه، کفال ماهیان،دریای خزر.