بررسی سازگاری و پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ های جو در آزمایشات یکنواخت سراسری مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر دیم

به منظور ارزیابی پایداری عملکرد دانه ارقام جو در شرایط گرمسیری و نیمه گرمسیری، این بررسی با ‮‭20‬ لاین پیشرفته جو در گچساران، مغان وگنبد به مدت سه سال در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 4 تکرار انجام شد. هر رقم در 6 خط به طول 7 متر و به فاصله ‮‭17/5‬ سانتی متر از همدیگر کشت گردید. یادداشت برداری از صفات مهم زراعی و مورفوفیزیولوژیکی در طول فصل رشد انجام گرفت. تجزیه واریانس مرکب برای سال های مختلف در ایستگاه گچساران انجام و مقایسه میانگین به روش حداقل تفاوت معنی دار در سطوح احتمال %5 و %1 انجام گردید. پایداری عملکرد دانه از طریق پارامترهای پایداری رتبه، انحراف معیار رتبه، ریک، شوکلا و غیره آزمون و در نهایت لاین یا لاینهای با پایداری عملکرد دانه بالا برای بررسی در شرایط زارع گزینش گردید. نتایج تجزیه واریانس مرکب عملکرد دانه نشان داد که اثر سال و اثر متقابل سال ا ژنوتیپ در سطح احتمال کمتر از %1 معنی دار است، در حالیکه اثر ژنوتیپ در سطح احتمال %5 معنی دار گردید که امکان دستیابی به ژنوتیپ های پرمحصول را دور انتظار نمی نماید. دامنه عملکرد دانه از ‮‭3427/5‬ کیلوگرم در هکتار برای ژنوتیپ شماره 7 با ‮‭11‬ درصد افت عملکرد دانه نسبت به متوسط دو شاهد تا ‮‭4297/6‬ کیلوگرم در هکتار بر ای ژنوتیپ شماره 5 با ‮‭11/6‬ درصد افزایش عملکرد دانه نسبت به متوسط دو شاهد در نوسان بود. اگر چه ژنوتیپ های ،‮‭1 3‬ و ‮‭13‬ به ترتیب با عملکرد دانه ‮‭4244/5‬ کیلوگرم در هکتار، ‮‭4230/9‬ کیلوگرم درهکتار و ‮‭4184/0‬ کیلوگرم درهکتار و به ترتیب ‮‭10/2‬ درصد، ‮‭9/8‬ درصد و ‮‭8/6‬ درصد نسبت به متوسط دو شاهد رتبه های دو تا چهارم را کسب نمودند. مقایسه میانگین عملکرد دانه به روش حداقل تفاوت معنی دارنشان دادکه ژنوتیپ های جو ازنظرعملکرد دانه درکلاس همتراز شاهد قرار گرفتند. براساس نتایج گچساران وتجزیه پایداری به روش تک متغیره، لاینهای،‮‭5 3‬ و‮‭16‬ درمقایسه با سایرلاینها علاوه برعملکرد دانه دانه بالا، ازثبات عملکرد وشاخص های پایداری مناسبی برخوردار بودند واژه های کلیدی: پایداری، عملکرد دانه، یکنواخت سراسری و گرمسیر و نیمه گرمسیر دیم