بررسی و تعیین مناسب ترین روش های خاک ورزی و شرایط مطلوب کاربرد آنها در تولید گندم آبی در مناطق مختلف ایران

هر ساله در استان های مختلف کشور روش های مختلفی برای تهیه بستر بذر گندم مورد استفاده قرار می گیرد. این روشها ممکن است در نوع و وسیله خاک ورز، زمان و تعداد دفعات انجام عملیات خاک ورزی متفاوت باشد که هر کدام به دلیل مزایا و معایب خاص خود و همچنین میزان هزینه ای که ایجاد می کنند ممکن است عملکرد یا درآمد حاصل از آن را تحت تاثیر قرار دهند. بدین منظور روشهای مختلف خاک ورزی برای کشت گندم به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی با تیمار های متناسب با شرایط منطقه ای و عموما چهار تکرار (بلوک) در قالب طرح ملی در پنج منطقه ازکشور در مدت سه سال اجرا شده است.در انتخاب تیمارها سعی شده روش هایی مورد بررسی قرار گیرند که ادوات مورد نیاز آنها در دسترس کشاورزان عمده ی مناطق باشند. تیمار های در نظر گرفته شده عبارت بودند از: 1- خاک ورزی با گاو آهن برگرداندار و دیسک 2- خاک ورزی با گاو آهن قلمی و دیسک 3- خاک ورزی با دیسک 4- خاک ورزی با گاو آهن برگرداندار و روتیواتور 5-خاکورزی با خردکن به همراه گاوآهن برگردان دار و دیسک 6-خاک ورزی با ساقه خردکن به همراه گاوآهن قلمی و دیسک 7- خاک ورزی با فارویر بدون تیغه (گاوآهن کلنگی) 8- بی خاک ورزی . پارامترهای جرم مخصوص ظاهری خاک، شاخص مخروطی خاک، درصد سبز شدن، شاخص سرعت سبز شدن و عملکرد محصول، اندازه گیری شدند. نتایج نشان دادکه با توجه به کاهش هزینه خاک ورزی با دیسک(حدود نصف) نسبت به روش مرسوم (گاوآهن برگرداندار+دیسک) وهمچنین با توجه به صرفه جویی در زمان تهیه زمین، می توان از کاهش عملکرد ناشی از بکار گیری این روش چشم پوشی کرده و زمین را با این روش آماده کشت نمود.. در روش کاشت مستقیم در بقایای گیاهی در صورتی که مقدار بقایای به جا مانده از محصولات قبلی برای پوشش کل سطح خاک کافی باشد (حداقل 7 تن در هکتار در مورد بقایای گندم) حفظ رطوبت خاک بطور معنی داری نسبت به روش مرسوم بیشتر می گردد. واژه های کلیدی : عملیات خاک ورزی، گندم، عمق شخم، شکل بستر کاشت، فشرده کردن سطح خاک