ارزیابی و مقایسه عملکرد دانه ژرم پلاسم بین المللی نخود به منظور انتخاب لاین های مناسب در شرایط مناطق سردسیر دیم

به منظور دستیابی به ارقام پرمحصول، مقاوم به شرایط نامساعد و استرس های محیطی و دارای صفات زراعی مطلوب نخود، این تحقیق با 3 آزمایش خزانه بین المللی، تحت عناوین ‮‭2013‬‭-CIEN-S ‬و ‮‭2013‬‭-CIEN-LA ‬هرکدام با ‮‭44‬ لاین نخود تیپ کابلی به همراه 5 شاهد (4 شاهد ارسالی از ایکاردا و یک شاهد محلی جم) جمعا ‮‭49‬ لاین و رقم درطرح آماری لاتیس ساده 7ا7 وآزمایش‮‭2013‬‭-CAT ‬با‮‭40‬ لاین و رقم نخود تیپ کابلی و درطرح آماری آلفا لاتیس 5*8 در2 تکرار، در سال زراعی ‮‭1391-92‬ و در3 ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه، کردستان و ارومیه به اجرا درآمدند. پس از برداشت محصول و توزین عملکرد دانه، نتایج تجزیه واریانس در مورد آزمایش ‮‭2013‬‭-CIEN-S ‬نشان داد که درایستگاه های مراغه وکردستان بین عملکرد دانه ژنوتیپ ها با شاهد اختلاف آماری معنی داری وجود داشت ودردو ایستگاه فوق الذکر، به ترتیب تعداد 4 و‮‭40‬ ژنوتیپ عملکرد دانه بیشتری نسبت به شاهد جم داشتند. ژنوتیپ های ‭FLIP ‬‮‭85-88‬‭C (‬با ‮‭667‬ کیلوگرم درهکتار) و ‭FLIP ‬‮‭276-07‬‭C (‬با ‮‭795‬ کیلوگرم درهکتار) به ترتیب در ایستگاه های مراغه و کردستان بیشترین عملکرد را تولید نمودند. در ایستگاه ارومیه شاهد جم با ‮‭355‬ کیلوگرم درهکتار بیشترین عملکرد را داشت. درآزمایش ‮‭2013‬‭-CIEN-LA ‬ایستگاه های مراغه وکردستان، بین عملکرد تیمارها و شاهد، اختلاف آماری بسیارمعنی داری( ‮‭01.0‬ ) وجود داشت. نتایج مقایسه میانگین عملکرد دانه ژنوتیپ ها نشان داد، درکردستان ژنوتیپ های شماره ،‮‭46‬ ،5 ،‮‭19‬ ،‮‭31‬ ،‮‭17‬ ،‮‭13‬ ،‮‭40‬ ،1 ،‮‭45‬ ،‮‭36‬ ،‮‭6 3‬ و 9 عملکرد دانه بیشتر و معنی داری در مقایسه با شاهد جم(با میانگین ‮‭437‬ کیلوگرم درهکتار) داشتند. در مراغه ژنوتیپ های ‭FLIP ‬‮‭85-88‬‭C ‬و ‭FLIP ‬‮‭253-07‬‭C ‬به ترتیب با ‮‭986‬ و ‮‭888‬ کیلوگرم درهکتار، عملکرد بیشتری از شاهد جم(‮‭864‬ کیلوگرم درهکتار) تولید نمودند. در ایستگاه ارومیه شاهد جم با ‮‭364‬ کیلوگرم درهکتار بیشترین عملکرد را داشت. میانگین عملکرد ژنوتیپ ها در ایستگاه های مراغه، کردستان و ارومیه به ترتیب ،‮‭619 604‬ و ‮‭233‬ کیلوگرم درهکتار بود. درآزمایش ‮‭2013‬‭-CAT ‬ایستگاه مراغه، بین عملکرد دانه ژنوتیپ ها با شاهد جم، اختلاف آماری بسیار معنی داری ( ‮‭01.0‬ ) وجود داشت. مقایسه میانگین عملکرد دانه نشان داد، ژنوتیپ های شماره،‮‭38‬ ،‮‭13‬ ،‮‭39‬ ،9 ،8 ،‮‭30‬ ،‮‭14‬ ،‮‭18‬ ،3 ،‮‭5 24‬ و ‮‭33‬ با دامنه ‮‭752 -1037‬ کیلوگرم درهکتار، عملکرد بیشتری از شاهد جم(‮‭752‬ کیلوگرم درهکتار) داشتند. همچنین در ایستگاه کردستان ‮‭482‬ ‭ILC ‬با ‮‭1010‬ کیلوگرم درهکتار ودر ارومیه ژنوتیپ های شماره ،‮‭21‬ ،‮‭32‬ ،‮‭37‬ ،‮‭36‬ ،6 ،‮‭35‬ ،‮‭14‬ ،8 ،‮‭11‬ ،‮‭29‬ ،‮‭17‬ ،‮‭31‬ ،‮‭24‬ ،‮‭33 9‬ و 1 با دامنه عملکرد دانه ‮‭556 -742‬ کیلوگرم درهکتار، در مقایسه با شاهد جم(‮‭650‬ و ‮‭270‬ کیلوگرم درهکتاربه ترتیب در ایستگاه کردستان و ارومیه) عملکرد بیشتر و معنی دار نشان دادند. واژه های کلیدی : نخود، ‭Cicer arietinum ‬، ژنوتیپ، عملکرد دانه، دیم