افزایش کارآیی مصرف کود نیتروژن در روش کود آبیاری گندم با استفاده از تقسیط مناسب در مراحل مختلف رشد

به منظور تعیین مقدار و زمان مناسب مصرف کود نیتروژنی اوره با استفاده از روش کود آبیاری بر اساس مراحل مختلف رشد گندم سه تیمار کود نیتروژن و سه تیمار نوع تقسیط بشرح بند الف برای سال اول و بند ب برای سال دوم و با استفاده از روش آماری آزمون ‭T ‬به مدت دو سال اجرا گردید. الف: تیمارهای کود نیتروژنی شامل ‮‭50‬ ‭: N‬1 درصد کمتر از توصیه عمومی (‮‭67/5‬ کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار)، ‮‭25‬ ‭: N‬2 درصد کمتر از توصیه عمومی (‮‭100‬ کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار) و N3: به اندازه توصیه عمومی (‮‭135‬ کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار) در مراحل مختلف رشد گندم تحت انواع تقسیط بشرح ذیل در نظر گرفته شد. مراحل رشد بر اساس مراحل فنولوژیک رشد زادوکس ‭(Zadox) ‬با مقیاس کد اعشاری منظور گردید‭. S‬1: سه تقسیط در مراحل رشد: پنجه دهی (‮‭23-29‬)، 2: ساقه دهی (‮‭31-32‬)، 3: خوشه دهی (‮‭50-59‬‭) S‬2: پنج تقسیط در مراحل رشد 1: یک نوبت در پنجه دهی (‮‭23-29‬)، 2: دو نوبت در ساقه دهی (‮‭34‬_‮‭31‬) ، 3: یک نوبت در خوشه دهی (‮‭50-59‬) و 4: یک نوبت در گلدهی (‮‭60-69‬‭) S‬3: هفت تقسیط در مراحل رشد 1: دو نوبت در پنجه دهی (‮‭23-29‬)، 2: دو نوبت در ساقه دهی (‮‭31-34‬)، 3: دو نوبت در خوشه دهی (‮‭50-59‬) و یک نوبت در گلدهی (‮‭60-69‬) ب: با توجه به کاهش عملکرد قابل توجه گندم ناشی از اعمال تیمار ‮‭50‬‭: N‬1 درصد کمتر از توصیه عمومی ‭(kgN/ha ‬‮‭67/5‬‭=N‬1) در سال اول سه تیمار نیتروژنی در سال دوم بشرح ذیل اصلاح و اعمال شد: ‮‭25‬ ‭:N‬1 درصد کمتر از توصیه عمومی یعنی حدود ‮‭100‬ کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار ‮‭5/12‬ ‭:N‬2 درصد کمتراز توصیه عمومی یعنی ‮‭117‬ کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار ‭ N‬3:به اندازه توصیه عمومی یعنی ‮‭135‬کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار نتایج سال اول نشان داد: از بین سه تیمار N1 و N2 و N3 در ارتباط با اثرات اصلی کود نیتروژن بین تیمار N1 با N2 اختلاف معنی دار نبود ولی تیمار N2 با N3 و همچنین N2 با N3 اختلاف معنی دار بر عملکرد دانه داشت. همچنین اثرات اصلی تقسیط بر عملکرد دانه معنی دار نشد. مجموعه بررسی نتایج تجزیه واریانس اثرات متقابل نیتروژن در تقسیط آن ‭(N.S) ‬نشان داد با اعمال تعداد تقتسیط کمتر ‭(S‬1) در سطوح کود کم ‭(N‬1) افزایش عملکرد بیشتر بود. اما در سطوح بیشتر کود نیتروژن نظیر N2 و N3 تعداد تقسیط 5‭) S‬2 بار تقسیط) نسبت به سایر تیمارهای تقسیط برتری نشان داد . بیشترین عملکرد دانه از تیمار N2S2 به مقدار ‮‭6/722‬ تن در هکتار بدست آمد . سال دوم: اثرات اصلی تیمارهای سطوح کود نیتروژن و اثرات اصلی سطوح تقسیط اختلاف معنی داری بر عملکرد دانه نداشت. اما مجموع بررسی نتایج اثرات متقابل کود نیتروژن و تقسیط بر عملکرد دانه نشان داد: تیمارN2S1 با عملکرد ‮‭5/041‬ تن در هکتار مناسبترین تیمار است، کاربرد این تیمار به مفهوم کاهش ‮‭12/5‬ درصد کود نیتروژن نسبت به تیمار کود نیتروژنی رایج وعمومی ‭(N‬‮‭135-3‬ ‭kgN/ha) ‬تحت شرایط کود آبیاری است. این نتیجه برای عملکرد بیوماس نیز صادق و بهترین تیمار N2S1 با عملکرد ‮‭13/541‬ تن در هکتار بدست آمد. واژه گان کلیدی: کودآبیاری، کارایی مصرف آب، نیتروژن