تاثیر تیمار هیومیک اسید و فولویک اسید بر روی عملکرد دانه و تحمل به خشکی در ژنوتیپ های گندم نان

افزایش عملکرد محصولات زراعی بویژه گندم به علت داشتن بیشترین سطح زیر کشت و مصرف در کشور از اهمیت ویژه ای برخوردار است و اسید هیومیک به عنوان یک اسید آلی حاصل از هوموس و سایر منابع طبیعی جهت بالا بردن عملکرد دانه در گندم می تواند موثر واقع شود. به منظور بررسی اثر تیمارهای بذری حاوی مواد هیومیکی (هیومکس و هیومیکا) بر صفات مرتبط با سرعت جوانه زنی، طول ریشه چه، طول ساقه چه و عملکرد و اجزا عملکرد پنج ژنوتیپ پیشرفته گندم نان، آزمایشی طی سال های ‮‭1388‬ تا ‮‭1391‬ به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی و آزمایشگاه فیزیولوژی گیاهان زراعی معاونت موسسه تحقیقات کشاورزی دیم سرارود انجام شد. فاکتور اول تیمارهای بذری شامل مواد هیومیکی (هیومکس، هیومیکا و شاهد) و فاکتور دوم ژنوتیپ که شامل ارقام ریژاو، اوحدی، کریم، آذر-2 و ژنوتیپ بوما-2 بود. نتایج تجزیه واریانس ساده نشان داد که اثر تیمار بذری در تمامی صفات اندازه گیری شده مانند سرعت جوانه زنی، درصد جوانه زنی، طول ریشه چه ، طول ساقه چه ، وزن خشک ریشه چه و وزن خشک ساقه چه در سطح یک درصد معنی دار بود. نتایج حاصل از تجزیه مرکب نشان داد اثر ساده تیمار بذری برای بسیاری از صفات از جمله عملکرد دانه، تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه، طول پدانکل، ارتفاع بوته، دمای کانوپی و دمای برگ معنی دار شد که این امر بیانگر اثر تیمار بذری روی صفات مذکور و عملکرد دانه می باشد. تیمار هیومکس با ‮‭2392/84‬ کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه و تیمار شاهد (بدون تیمار) با ‮‭1790/11‬کیلوگرم در هکتار کمترین مقدار را دارا بودند. ژنوتیپ های گندم در مقابل استفاده از تیمارهای بذری از نظر عملکرد عکس العمل های متفاوتی داشتند، بطوریکه افزایش عملکرد به ازای مصرف تیمار بذری در رقم ریژاو نسبت به ژنوتیپ های دیگر معنی دار بود. طی سه سال بررسی بیشترین میزان عملکرد دانه مربوط به رقم ریژاو با ‮‭2295/76‬ کیلوگرم در هکتار و کمترین میزان عملکرد دانه مربوط به رقم اوحدی با میانگین عملکرد ‮‭1838/20‬ کیلوگرم در هکتار بود. کلمات کلیدی: گندم، اسید فولویک، اسید هیومیک، تیمار بذری