بررسی و ارزیابی مقاومت ژنوتیپ های مقدماتی، پیشرفته و امیدبخش گندم اقلیم گرم و مرطوب شمال‭(PRWYT -N, ARWYT -N, ERWYT-N) ‬نسبت به بیماری سفیدک پودری ‭(92-1391)‬

بیماری سفیدک پودری با عامل‭Blumeria graminis f.sp. tritici ‬یکی از بیماریهای مهم گندم در مناطق معتدل تا نیمه گرمسیری با بارندگی و رطوبت نسبی بالا است و ژنوتیپ های مختلف گندم از نظر تحمل بیماری، شدت آلودگی و کاهش محصول در مقابل آن متفاوت می باشند. از آنجایی که استفاده از ارقام مقاوم یا متحمل، بهترین و موثرترین روش مبارزه با آن محسوب میشود، لذا در این پروژه مقاومت ‮‭194‬ ژنوتیپ گندم شامل ‮‭134‬ لاین مقدماتی اقلیم گرم و مرطوب شمال کشور، ‮‭40‬ لاین گندم پیشرفته، ‮‭20‬ لاین گندم امید بخش سال زراعی ‮‭1391-92‬ به همراه ‮‭20‬ لاین امید بخش سال زراعی ‮‭1390-91‬ در ایستگاههای تحقیقاتی عراقی محله گرگان و ایستگاه قراخیل قایم شهر در شرایط مزرعه ای مورد بررسی قرار گرفتند. ژنوتیپ های آزمایشی در دو ردیف یک متری بر روی یک پشته به فاصله ‮‭30‬ سانتیمتر از هم و با در نظر گرفتن ‮‭60‬ سانتی متر فاصله پشته ها بدون تکرار در مزرعه کشت شدند. مایه زنی خزانه ها در مرحله ساقه رفتن با قرار دادن گلدانهای پلاستیکی حاوی رقم بولانی آلوده به بیماری ما بین ژنوتیپهای آزمایشی در داخل خزانه انجام شد. یادداشت برداری از واکنش ژنوتیپ ها در دو مرحله ( در مراحل تورم خوشه و گلدهی در ایستگاه عراقی محله گرگان) و در یک مرحله در زمان شیری دانه ها در ایستگاه قراخیل با استفاده از روش تغییر یافته ایال و همکاران (،‮‭1987‬‭.Eyal et al) ‬و به صورت دو شماره ای(‮‭99-00‬) انجام شد. در پایان ژنوتیپ ها با توجه به میزان و شدت آلودگی بر روی ارقام حساس و با کمی تغییرات بر مبنای ‮‭00‬ به معنای مصون ؛ ‮‭11-00‬به معنای مقاوم ؛ ‮‭31-12‬ به معنای نیمه مقاوم ؛ ‮‭51 -32‬ به معنای نیمه حساس ؛ ‮‭71-52‬ به معنای حساس و ‮‭99-72‬ به معنای واکنش خیلی حساس(‮‭1993 , .Wang et al) ‬گروه بندی شدند. نتایج بدست آمده از اجرای این آزمایش در مازندران و گلستان نشان داد که واکنش ژنوتیپ های مورد بررسی در مقابل پاتوتیپ های عامل بیماری در دو منطقه تقریبا یکسان بود. بطوریکه بررسی وضعیت مقاومت یا حساسیت لاینهای مقدماتی در این آزمایش نشان داد، در ایستگاه قراخیل قایم شهر %‮‭70‬ و در ایستگاه عراقی محله %‮‭78‬ این لاینها واکنش نیمه مقاوم نشان دادند. در حالیکه ‮‭25/5‬ % و %‮‭18‬ این لاینها به ترتیب در ایستگاههای قراخیل و عراقی محله گرگان نیمه حساس به عامل بیماری بوده وفقط 4-%2 این لاینها در هر دو منطقه کاملا حساس به عامل بیماری بودند. نتایج ارزیابی لاینهای پیشرفته در این آزمایش هم شرایط مشابه ای داشتند، بطوری که %‮‭60‬ لاین ها واکنش نیمه مقاوم و %‮‭40‬ بقیه در ایستگاه قراخیل نیمه حساس بودند. و همین لاینها در شرایط ایستگاه عراقی محله %‮‭45‬ نیمه حساس ، %‮‭35‬ نیمه مقاوم و %‮‭20‬ کاملا حساس بودند. همچنین%‮‭60‬ لاینهای امید بخش ‮‭1391-92‬ در ایستگاه قراخیل قایمشهر نیمه حساس ، %‮‭10‬ نیمه مقاوم و %‮‭30‬ حساس و در شرایط ایستگاه عراقی محله (گرگان ) %‮‭25‬ ژنوتیپ ها نیمه مقاوم، %‮‭50‬ نیمه حساس و %‮‭25‬ ژنوتیپ ها حساسیت نشان دادند. ژنوتیپ های امید بخش سال زراعی ‮‭1390-91‬ که برای دومین سال در دو ایستگاه تحقیقاتی مورد بررسی قرار گرفتند، در شرایط ایستگاه قراخیل قایمشهر به ترتیب %‮‭30‬ و ‮‭70‬ % نیمه مقاوم و نیمه حساس و در ایستگاه عراقی محله %‮‭50‬ واکنش نیمه مقاوم و %‮‭50‬ نیمه حساس به عامل بیماری بودند. واژه های کلیدی: بیماری گندم، سفیدک سطحی، مقاومت