کنترل کیفیت آب های بیکربناتی با استفاده از تزریق گاز ‭SO2 ‬در آب آبیاری

با توجه به آهکی بودن بیشتر خاکهای کشور، مقادیر زیادی از عناصر معدنی مورد نیاز گیاه مانند فسفر، آهن، روی و غیره در خاک تثبیت و غیر قابل جذب می گردد و لذا گیاهان قادر به استفاده از آنها نمی باشند. با کاهش پ هاش خاک به هر میزان، حتی بصورت موضعی، می توان حلالیت عناصر تثبیت شده را افزایش و تفذیه گیاه را تسهیل نموده و بهبود بخشید. برای اصلاح پ- هاش خاک یا آب از مواد اسیدی یا مشتقات آن مانند پودر گوگرد و گاز انیدرید سولفورو حاصل از سوختن گوگرد استفاده می شود. اولین دستگاه گوگردسوز در ایران در سال ‮‭1364‬ طراحی و ساخته شد، اما به دلایل فنی و تکنولوژی در آن زمان نتوانست مورد استفاده عموم قرار گیرد. دستگاه اخیر، گاز انیدرید سولفورو ‭(SO‬2) حاصل از سوختن گوگرد را در آب آبیاری تزریق و با اختلاط با آن سبب تقلیل پ هاش و کربنات و بی کربنات آب شده و در نتیجه باعث تعدیل پ هاش و کربنات و بی کربنات خاک می شود. این پروژه با هدف بررسی میزان کاهش بی کربنات و پ هاش آب آبیاری با قرار دادن دستگاه گوگردسوز در مسیر آب آبیاری و برآورد میزان نهاده های مصرفی اجرا شده است. این آزمایش با نصب دستگاه در محل خروج آب هفت چاه واقع در استان های تهران، البرز و قزوین با بی کربنات و پ هاش های متفاوت صورت گرفت. نمونه برداری نوبت اول از آب خروجی دستگاه، در سه بطری تمیز یک لیتری به عنوان سه تکرار انجام شد. نمونه برداری نوبت دوم حدود ‮‭15‬ دقیقه پس از نمونه برداری اول، و نمونه برداری نوبت سوم حدود ‮‭15‬ دقیقه پس از نمونه برداری دوم، هر یک در سه بطری جداگانه به عنوان سه تکرار صورت گرفت. نمونه های تهیه شده به آزمایشگاه موسسه یا مرکز منتقل و پس از ،‮‭24‬ ،‮‭72 48‬ و ‮‭96‬ ساعت پارامتر های کیفی آب شامل هدایت الکتریکی، پ- هاش، کربنات، بیکربنات، کلسیم، منیزیم، سدیم و کلر آن اندازه گیری شد. نتایج آزمایش نشان داد در تمام ایستگاه ها پ- هاش و بی کربنات آب روندی کاهشی و شوری روندی افزایشی داشته است.کاهش پ- هاش بین ‮‭0/54‬ تا ‮‭1/63‬ واحد، کاهش بی کربنات از ‮‭0/1‬ تا ‮‭3/37‬ میلی اکی والان در لیتر و افزایش هدایت الکتریکی بین ‮‭0/06‬ تا ‮‭0/14‬ بوده است. تغییرات کلسیم + منیزیم، سدیم و کلر از ‮‭0/006‬ تا ‮‭2/9‬ میلی اکی والان در لیتر بوده است. نتایج اخیر نشان داد که اختلاط گاز ‭SO‬2 با آب به هنگام خروج آب از دستگاه بسیار مهم می باشد. نتایج آزمایش گلدانی بر روی خاک با آب اسیدی حاصل از دستگاه گوگرد سوز نشان داد که آب اسیدی یاد شده قادر است پ-هاش خاک را تعدیل نموده و بیکربنات آن را خنثی نماید. کلمات کلیدی: گوگرد سوز، تغییر پ- هاش آب، تغییر بیکربنات آب، آب اسیدی