بررسی شرایط هیدرولوژی و هیدروبیولوژی دریای عمان (آب های محدوده ایران)

در این تحقیق، بخش اعظم محدوده آبهای جمهوری اسلامی ایران در نیمه شمالی دریای عمان از پسابندر(‮‭30‬مایلی چابهار) تا تنگه هرمز طی سالهای ‮‭86‬ و‮‭88‬ از نظر هیدروبیولوژی مورد مطالعه قرار گرفت. در محدوده فوق تعداد ‮‭10‬ ترانسکت عمود بر ساحل هر کدام به فاصله ‮‭30‬ مایل از یکدیگر تعیین و سپس در روی هر ترانسکت ها تعداد 4 ایستگاه ثابت نمونه برداری انتخاب گردید. گشت های دریایی با استفاده از کشتی تحقیقاتی فردوس1 ودر طی فصل های بهار وپاییز سال های ‮‭86‬ و ‮‭88‬ به انجام رسید. بر اساس نتایج به دست آمده می توان به موارد ذیل به صورت خلاصه اشاره نمود: دردریای عمان در طول سال ترموکلاین و اکسی کلاین دایمی برقرار بوده و با تغییرات فصلی فقط نقطه شروع و پهنای شکست لایه حرارتی واکسیژنی تغییر می یابد.توزیع افقی وعمودی هدایت الکتریکی دقیقا از ساختار درجه حرارت پیروی می نماید.در این پهنه آبی، مقدار شوری از شرق به غرب افزایش اما از سطح به عمق کاهش می یابد،البته درنیمه غربی آن و در اعماق بین ‮‭150‬ تا ‮‭300‬متر ی یک افزایش قابل ملاحظه ای را نشان می دهدکه منشا آن آبهای بسیار شور خلیج فارس می باشد که از طریق لایه های تحتانی تنگه هرمز وارد دریای عمان می گردد. مقدار چگالی آب از سطح به عمق افزایش می یابد. میزان اکسیژن محلول در بهار بیشتر از پاییزمی باشد. مقدار ‭pH‬از سطح به عمق کاهش یافته و روند تغییرات عمودی آن از روند تغییرات عمودی دما،کلروفیل‭a ‬واکسیژن محلول پیروی می نماید. غلظت کلروفیل ‭a ‬لایه های سطحی،در پاییز بیشتر از بهارودر نیمه شمال شرقی دریای عمان نیز بیشتر از نیمه شمال غربی آن بوده واز ساحل به دریا کاهش می یابد. توزیع عمودی کلروفیل ‭a ‬نشان داد که بیشترین غلظت آن در لایه های عمقی تقریبا ‮‭10‬ تا ‮‭40‬ متری می باشد.غلظت مواد مغذی از غرب به شرق و از سطح به عمق افزایش یافته ودر فصل پاییز(بعد ازمونسون) بیشتر از بهار(قبل از مونسون) می باشد. بررسی کفزیان(ماکروبنتوزها) نشان داد که از مجموع بی مهرگان بدست آمده، پرتاران با متوشط تقریبی ‮‭800‬ عدد در متر مربع گروه غالب و سپس آمفی پودا، شکم پایان ،دوکفه ای ها ، سیپونکلا ، ناوپایان ، فرامینیفرا، استراکودا، تانایداسه، اکیورا ها ، کوماسه، دکاپودا، کرم های نواری، اوفازیا سه، می سی داسه و مارسانان به ترتیبدر رتبه های بعدی قراردارند.همچنین تغییرات فصلی ماکروبنتوزها نشان داد که تراکم آنها در پس از مونسون بیشتر ازپیش از مونسون می باشد.‮‭05.0‬‭> p .‬بررسی ماکروبنتوزها در اعماق متفاوت نشان داد که با افزایش عمق، تراکم آنها کاهش ولی تنوع آنها افزایش عمق می یابد.‮‭05.0‬‭> p . ‬همبستگی بین تراکم کل ماکرو بنتوزها و عمق از نوع منفی و در سطح ‮‭0/01‬ و با دما و اکسیژن از نوع مثبت در سطح ‮‭0/01‬ معنی داربه دست آمد. همچنین بین کربن آلی وتراکم ماکروبنتوزها تفاوت معنی داری مشاهده شد و این تفاوت برای کوپه پودا و پرتاران نیز معنی دار بدست آمد.‮‭05.0‬‭> p. ‬روند تغییرات وزن ماکروبنتوز ها از پیش مونسون به پس مونسون و از تنگه هرمز به خلیج گواتر افزایشی به دست آمد. در این مطالعه پلانکتون های گیاهی با 6 شاخه، ‮‭88‬ جنس وگونه از باسیلاریوفیتا ، ‮‭111‬ جنس وگونه از دینوفیتا، 6 جنس از سیانو فیتا و 2 جنس از کروموفیتا ، یک جنس از اوگلنا فیتا وهمچنین سیلیکوفلاژله ها مورد شناسایی قرارگرفت.نتایج نشان داد که تراکم از ساحل به دریا کاهش داشته و بیشترین تراکم در لایه نوری (‮‭0-25‬ متر) می یاشد. تراکم پلانکتون گیاهی (بدون احتساب ککلودینیوم) در پس مونسون بالاتر از پیش مونسون ثبت گردید.تراکم زی شناورگیاهی درسال ‮‭88‬ بالاتر از سال ‮‭1386‬ به دست آمد(‮‭6073 1038‬) .غنای گونه ای در پیش مونسون سال ‮‭86‬ (‮‭0/ 337 -0/519‬) ودر پس مونسون (‮‭0/296 0/396‬) در صورتیکه این شاخص در پیش مونسون سال ‮‭88‬ (‮‭0/967 1/525‬ ) و در پس مونسون(‮‭1/407- 0/531‬) به دست آمد.در این تحقیق، 8 شاخه، 8 رده، ‮‭15‬ راسته، ‮‭35‬ خانواده و ‮‭78‬ جنس از پلانکتونهای جانوری شناسایی گردید. درسال ،‮‭86‬ در پیش مونسون کوپه پودا به همراه مراحل ناپلی و کوپه پودایتی %،‮‭78‬ مژه داران %8 ، سارکوماستیگوفورا %4 و نیمه طنابداران با %6 گروههای غالب بودند.درپس مونسون ‮‭86‬ کوپه پودا با %،‮‭80‬ مژه داران با %6 و کیسه تنان با %5 به ترتیب فراوانی قرار داشتند.اما درسال ،‮‭88‬ در پیش مونسون کوپه پودا با %،‮‭82‬ مژه داران با %،9 سارکوماستیگوفورا با %4 و نیمه طنابداران با %2 قرار داشتند. در پس مونسون ‮‭88‬ کوپه پودا با %،‮‭70‬ مژه داران با %،‮‭20‬ سارکوماستیگوفورا با %4 و نیمه طنابداران با %3 از گروههای غالب بودند. نتایج آماری حاکی از اختلاف آماری بین ترانسکت ها و همچنین دو لایه مورد مطالعه می باشد(‮‭05.0‬‭> P ). ‬همچنین در مجموع دو سال بررسی ‮‭31‬ خانواده ایکتیوپلانکتون نیز با تراکم و گسترش متفاوت ثبت گردید . نتایج حاصل از سنجش فلزات سنگین در آب ورسوبات بستر نشان داد که غلظت این فلزات در لایه های سطحی محدوده آب های نیمه شمالی دریای عمان وتنگه هرمز در فصل بهار(پیش مونسون)بیشتر از فصل پاییز(پس مونسون) می باشدودرجه آلودگی آنها در این مناطق نسبت به مقیاس جهانی در سطح کم قرار دارند، همچنین نتایج حاصل از بررسی درجه آلودگی رسوبات بستر در ترانسکت های مختلف و مقایسه آنها با شاخص های جهانی ، نشان می دهد که آب و رسوبات بستر محدوده آبهای ایرانی دریای عمان در بهار و پاییز از نظر غلظت فلزات سنگین جز اکوسیستم های پاک به شمار می رود. مقایسه غلظت ‭ TPAHs ‬به دست آمده در آب های ایرانی دریای عمان با سایر نقاط جهان نشان داد که درجه آلودگی نفتی درآبهای مناطق مورد بررسی، در بهار ‮‭86‬ در حد کم تا متوسط و در سایر فصول در حد کم بوده است ؛ اما درجه آلودگی در رسوبات بستر، هم در بهار وهم در پاییز درحد کم می باشد و این بدین معنی است که در حال حاضر خطری ازجانب این آلاینده ها، آبزیان و کفزیان منطقه را تهدید ن