توسعه و بهینه سازی سیستم تشخیص مولکولی جدایه های ایرانی ویروس ای سیب زمینی جهت بکارگیری در برنامه های گواهی سلامت غده های بذری سیب زمینی با تاکید بر بررسی تنوع ژنتیکی آنها

ویروس ای سیب زمینی ‭(PVA) ‬از جمله ویروس های مهم خسارتزا در سیب زمینی می باشد. در بهار وتابستان ،‮‭1390‬ تعددا ‮‭359‬ و ‮‭1249‬ نمونه برگی بترتیب علایم دار و تصادفی از مزارع سیب زمینی استان های اردبیل، همدان، اصفهان و کرمان جمع آوری و کل نمونه ها با استفاده از آزمون الایزا از نظر آلودگی به ویروس ‭PVA ‬مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج، نشان دهنده آلودگی ‮‭27/3‬ و ‮‭11/1‬ درصد از نمونه های بترتیب علایم دار و تصادفی به ویروس ‭PVA ‬بود. دامنه میزبانی هشت جدایه ‭PVA ‬بدست آمده در شرایط گلخانه روی ‮‭10‬ جنس و گونه گیاه محک مورد مطالعه قرار گرفت. با استفاده از روش ‭RT-PCR ‬ناحیه ژن پروتیین پوششی ‭(CP) ‬هشت جدایه ‭PVA‬، تکثیر و توالی آن تعیین شد (8‭-KF‬‮‭179231‬). توالی نوکلیوتیدی ژن ‭CP ‬هشت جدایه ایرانی ‭PVA ‬مورد مطالعه در این تحقیق، بهمراه توالی ‭CP ‬چهار دیگر جدایه ایرانی ‭PVA‬، با توالی مربوطه در ‮‭37‬ جدایه خارجی این ویروس مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته و درخت تبارزایی رسم گردید. در این درخت، ‮‭49‬ جدایه مورد بررسی بر اساس ژن ‭CP ‬به دو گروه اصلی ‭I (‬شامل دو زیرگروه ‭IA ‬و ‭IB) ‬و ‭II ‬تقسیم شدند. تمامی 8 جدایه ایرانی ‭PVA ‬مورد بررسی (به غیر از ‭Jir‬‮‭11‬) همراه با جدایه هایی از آلمان، هلند، فنلاند و آمریکا در زیرگروه ‭IA ‬قرار گرفته و دارای بیشترین مشابهت با جدایه ‭Dat (Y‬‮‭11426‬) از آلمان و جدایه ‭Juliniere (X‬‮‭91968‬) از هلند بودند. در زیرگروه ‭IB‬، جدایه هایی از هلند، فنلاند و انگلستان (از اروپا) بهمراه جدایه هایی از چین، هند و ایران (از آسیا) و یک جدایه از آمریکا قرار داشتند که جدایه ایرانی ‭Jir‬‮‭11‬ (از جیرفت) بهمراه دیگر جدایه ایرانی ‭Gh‬4 (از قوچان) بیشترین شباهت را با جدایه هایی از هلند ‭(Y‬‮‭11422‬ و Y‮‭10126‬) نشان داد.این اولین مطالعه در زمینه روابط تبارزایی جدایه های ایرانی ‭PVA ‬در استان های فوق می باشد. نتایج حاصله از این تحقیق نشان می دهد که واریانت ها و جدایه های متنوعی از ویروس ‭PVA ‬در مزارع سیب زمینی کشور حضور داشته و این اطلاعات در برنامه های اصلاح و تهیه ارقام مقاوم سیب زمینی در برابر آلودگی به ویروس ‭PVA ‬حایز اهمیت است. لغات کلیدی: ویروس ای سیب زمینی، ردیابی، تبارزایی، واکنش زنجیره ای پلیمراز.