تاثیر اندازه گیاهچه (نشا) و تاریخ انتقال آن به زمین اصلی بر عملکرد ریشه و کیفیت چغندرقند در قطعات کوچک

بخش وسیعی از حوزه های چغندرکاری، کشور با محدودیت شدید تامین منابع آب آبیاری مواجه هستند. همزمانی نیاز آبی غلات با اوایل دوره رشد چغندرقند و کمبود منابع آب آبیاری در برخی از حوزه های چغندرکاری کشور باعث گردیده است که آبیاری مزارع چغندرقند تا پس از آخرین آبیاری غلات ( گاها بیش از ‮‭50‬ روز) متوقف گردد. قطع آبیاری طولانی مدت در این مرحله علاوه بر وارد آوردن خسارت مستقیم و کاهش عملکرد چغندرقند باعث شیوع علف های هرز، آفات و امراض نیز می گردد. استفاده از کشت نشایی چغندرقند در چنین مواردی می تواند راه حل مناسبی جهت مقابله با کمبود آب آبیاری محسوب گردد. در این تحقیق تاثیر دو فاکتور زمان انتقال گیاهچه(نشا) به زمین اصلی و اندازه گیاهچه در زمان انتقال، بر میزان موفقیت کشت ریشچه (بدون استفاده از گلدان) مورد بررسی قرار گرفت. تحقیق بصورت کرتهای یکبار خرد شده( اسپلیت پلات) با چهار تکرار اجرا گردید. تاریخهای کشت با سه سطح در قالب طرح آماری بلوکهای کامل تصادفی بعنوان سطوح فاکتور اصلی و اندازه ریشچه در زمان انتقال بهمراه یک تیمار کشت مستقیم بذر بعنوان شاهد در قالب طرح مربع لاتین در کرتهای فرعی قرار گرفت. قبل از انجام اولین زمان انتقال نشا، نمونه برداری مرکب خاک از اعماق ‮‭0-30‬ و‮‭30-60‬ سانتیمتری انجام و بافت خاک و میزان عناصر غذایی موجود در آن تعیین گردید. هر کرت اصلی شامل 5 خط کشت بطول ‮‭15‬ متر و هر کرت فرعی نیز شامل 5 خط کشت بطول 3 متر در نظر گرفته شد. در سه نوبت با فاصله زمانی مناسب در قطعه زمین کوچکی خزانه چغندرقند با تراکم بالا تهیه شد. با تنظیم تراکم بوته در خزانه ریشچه هایی با سه سایز متفاوت (تا‮‭5.1‬‭-cm ‬‮‭5.1‬، ‭cm‬3 و 3‭-cm‬‮‭5.4‬) بر اساس بزرگترین قطر تولید ودر زمان مناسب به زمین اصلی منتقل گردید. همزمان با انتقال ریشچه ها به کرتهای آزمایشی، در یکی از پلات های فرعی بعنوان شاهد آزمایش بذر بطور مستقیم کشت و در مرحله 4 تا 6 برگی بوته ها تنک شد. در پایان فصل رشد دو خط کناری هر کرت فرعی بعنوان حاشیه رها و عملکرد محصول بر اساس برداشت سه خط وسط هر کرت. فرعی محاسبه گردید. سپس خصوصیات مهم کمی و کیفی محصول اندازه گیری و مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. زمان انتقال نشا بر عملکرد ریشه، عملکردقند و عملکرد قند قابل استحصال، درصد قند ناخالص، وناخالصیهای ریشه در سطح آماری %1. و بر تغییرات درصدقند خالص ریشه در سطح %5 تاثیر معنیصدار گذاشت. بیشترین عملکرد ریشه، عملکرد قند ناخالص و عملکرد قند خالص به ترتیب با ،‮‭11/3 87‬ و ‮‭9/3‬ تن در هکتار با اولین تاریخ انتقال نشا (‮‭3/17‬) و کمترین عملکرد ریشه، عملکرد قند ناخالص و عملکرد قند خالص به ترتیب با 2/،‮‭7/4 47‬ و ‮‭5/8‬ تن در هکتار با سومین تاریخ انتقال نشا (‮‭4/19‬) بدست آمد. سطوح فاکتور‭B ‬بر عملکرد ریشه، عملکردقند و عملکرد قند قابل استحصال تاثیر معنیصدار داشت و بر دیگر صفات مورد بررسی تاثیر معنی دار نداشت. واژه های کلیدی: ، اراضی کوچک، اندازه ریشچه، تاریخ کشت، خرده مالکی و کشت ریشچه