ارزیابی تنوع ژنتیکی صفات زراعی و خالص سازی توده بومی عدس ق زوین به منظور ثبت رقم و دیسکریپتورهای آن

با وجود اهمیت گیاه عدس در عرصه دیم زارهای کشور متاسفانه تاکنون مطالعات بسیار اندکی در زمینه بررسی و خالص سازی توده های بومی آن صورت گرفته است. این مطالعه به منظور ارزیابی مقدماتی در توده بومی عدس دیم منطقه کوهین قزوین و طی سه سال زراعی(‮‭1389-92‬) اجرا شد. در بهار سال های ‮‭1389‬ و ‮‭1390‬ نسبت به کاشت بذر ‮‭120‬ تک بوته انتخابی از توده بومی در شرایط مزرعه ای(دیم) شد. میزان تنوع در بین لاین ها با استفاده از آماره هایی نظیر حداقل، حداکثر، میانگین، دامنه و ضریب تغییرات فنوتیپی صفات زراعی(هشت صفت شامل تاریخ گلدهی، تاریخ رسیدن، طول دوره پر شدن دانه، ارتفاع بوته، وزن صد دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت) مورد محاسبه و مطالعه قرار گرفت.در سال سوم نسبت به انجام آزمون مقایسه عملکرد بین لاین های خالص شده از توده کوهین و ارقام اصلاح شده(کیمیا و بیله سوار) اقدام شد. نتایج نشان داد که، بیشترین تنوع در بین صفات مورد بررسی متعلق به عملکرد دانه بوده و کمترین تنوع نیز مربوط به صفت تاریخ رسیدن بود. با جمع بندی نتایج سال اول و دوم، ‮‭55‬ لاین خالص شده از توده بومی در قالب سه آزمایش مورد آزمون مقایسه عملکرد دانه قرار گرفته و در نهایت، تعداد ‮‭37‬ لاین برتر از شاهدهای آزمایشی(ارقام اصلاح شده کیمیا و بیله سوار و توده محلی قزوین) وجود داشت که انتخاب و وارد چرخه اصلاحی عدس در مناطق سردسیر دیم گردیدند. انجام مطالعات تکمیلی در سالهای آینده و در قالب آزمایشات مقایسه عملکرد دانه، سبب شناسایی لاین های برتر منتخب از توده عدس بومی قزوین خواهد شد. واژه های کلیدی: توده بومی، عدس ، لاین خالص