تعیین اراضی قابل توسعه جنگل های مانگرو سواحل جنوب ایران با استفاده از داده های ماهواره ای و ‭GIS (‬بوشهر)

رویشگاه های جنگل حرا در چهار منطقه از شرق استان بوشهر بصورت طبیعی انتشار دارند. که از بین آنها منطقه مل گنزه در محدوده شهرستان بندر دیر، به دلیل داشتن شرایط مناسب رویشگاه از نظر تراکم درختان حرا و زادآوری خوب برای برداشت نمونه های آزمایشگاهی آب و خاک انتخاب گردید. به منظور بررسی فاکتورهای اکولوژیکی موثر در توسعه رویشگاه های جنگلهای مانگرو، نقشه های کاربری اراضی و لندفرم سواحل استان از داده های ماهواره ‭IRS ‬سنجنده ‭LISSIII ‬با عملیات میدانی و جمع آوری اطلاعات تکمیلی، مشخصات و معیار های عمومی کاربری اراضی و لندفرم استخراج گردید. در نهایت با وارد کردن اطلاعات موضوعی و نقشه های طبقه بندی شده کاربری اراضی و لند فرم تمام سواحل جنوب در پایگاه داده طرح و تجزیه و تحلیل مکانی داده ها نقشه اراضی قابل توسعه برای جنگلهای مانگرو استخراج و تهیه شد. طبق این نقشه سطح اراضی قابل توسعه جنگل مانگرو در سواحل استان بوشهر ‮‭56627‬ هکتار برآورد گردید. جهت بررسی میزان و حدود پارامترهای شیمیایی آب و خاک اقدام به تهیه نمونه های آزمایشگاهی گردید، ابتدا نقشه ترانسکت خطی با توجه سطح و نحوه تغییرات جنگل های حرا انتخاب شد و جنگل های حرا به سه نوع پوشش، جنگل با تجدید حیات، جنگل بدون تجدید حیات و اراضی حاشیه ای فاقد جنگل تقسیم بندی شدند و در هر واحد تعداد ‮‭35‬ نمونه خاک و ‮‭30‬ نمونه آب در چهار فصل سال جداگانه برداشت شدند. نتایج حاصل از آنالیز واریانس میانگین پارامترهای اندازه گیری شده خاک در سه نوع واحد اراضی جنگلی نشان می داد هدایت الکتریکی‭(EC)‬، فسفر قابل جذب‭P(AV) ‬، منیزیم ‭++Mg‬، سدیم قابل تبادل‭(EX.Na) ‬و سدیم ‭+Na‬در سطح 5 در پوشش جنگل با تجدید حیات و بدون تجدید حیات معنی دار نیست ولی در اراضی حاشیه بدون پوشش جنگل معنی دار می باشد. درصد اشباع ‭(S.P)‬، واکنش گل اشباع ‭(PH) ‬و کلسیم ‭++Ca ‬در سطح 5 در اراضی دارای پوشش جنگل و بدون تجدید حیات و اراضی حاشیه بدون پوشش جنگل معنی دار نیست ولی در اراضی دارای پوشش جنگل با تجدید حیات معنی دار است. همچنین کربن آلی جنگل های با تجدید حیات و بدون تجدید حیات به طور معنی داری (در سطح 5 ) بیشتر از اراضی حاشیه ای فاقد جنگل بوده است.برای پتاسیم قابل جذب ‭(K(AV ‬در این سه واحد اراضی جنگلی در سطح 5 درصد معنی دار نیست. مقایسه میانگین پارامترهای آب بر حسب نوع پوشش رویشگاه جنگلی حرا در هر یک از فصلهای پاییز، زمستان، بهار وتابستان، نشان داد هیچیک از پارامترهای هدایت الکتریکی‭(EC)‬، اسیدیته ‭(PH) ‬و کلسیم‭(Ca++)‬در سه نوع منطقه جنگل با تجدید حیات و جنگل بدون تجدید حیات و اراضی حاشیه ای در هر یک از فصول بطور جداگانه تفاوت معنی داری را نشان نمی دهد، میزان منیزیم ‭(Mg++) ‬در فصل بهار در سه نوع پوشش جنگلی تفاوت معنی داری را نشان نمی دهد و در سایر فصل های تابستان، پاییز و زمستان تفاوت معنی داری بین مناطق دارای پوشش جنگلی با تجدید حیات و بدوت تحدیدحیات با مناطق حاشیه ای بدون جنگل وجود دارد. مقدار سدیم ‭(Na+) ‬در فصل پاییز در سه نوع پوشش جنگلی تفاوت معنی داری را نشان نمی دهد و لی در فصلهای بهار، تابستان و زمستان تفاوت معنی داری بین مناطق دارای پوشش جنگلی با تجدید حیات و بدون تحدیدحیات با مناطق حاشیه ای بدون جنگل وجود دارد. پیشنهاد میشود از نتایج شاخصهای محدوده های ‮‭75‬ درصدی نمونه های خاک و آب که از شرایط مناطق شاهد جنگل با تجدید حیات تهیه شده است، بعنوان شاخص خاک و آب بستر برای توسعه جنگل های مانگرو در اراضی دارای پتانسیل استفاده شود. واژه های کلیدی: مانگرو، حرا ، هرمزگان، بوشهر، کاربری اراضی، لندفرم، داده های ‭IRS‬، جنگلکاری