جمع آوری و شناسایی بندپایان زیان آور و مفید گونه پده ‭(Populus euphratica) ‬و تعیین آفات مهم آن در رویشگاه های طبیعی کشور (خراسان رضوی)

پده ‭(Olive Populus euphratica) ‬یکی از گونه های مهم درختی در استان خراسان رضوی می باشد. آفات پده یکی از مهم ترین عوامل محدودکننده توسعه پده در بیشه زارهای این مناطق می باشد. زیر پروژه جمع آوری و شناسایی بندپایان زیان آور و مفید گونه پده ‭(Populus euphratica Olive.) ‬و تعیین آفات مهم آن در استان خراسان رضوی از سال ‮‭1387‬ آغاز و به مدت 4 سال به مورد اجرا درآمد. در این بررسی، ابتدا دو منطقه رویشی طبیعی پده شامل: مسیر جاده سرخس به جهانبانی و ایستگاه تحقیقات قره گل انتخاب گردید و از اواخر فروردین تا اواخر مهرماه هر سال به فاصله هر دو هفته یک بار نمونه برداری از بندپایان درختان پده موجود در هر یک از ایستگاه ها صورت گرفت. روش نمونه برداری به صورت جمع آوری مستقیم بندپایان از روی گیاه میزبان، نصب تله های گوناگون، جمع آوری شاخه های آلوده پده و پرورش مراحل نابالغ حشرات روی نهالهای گلدانی انجام شد. جهت نگهداری حشرات، برخی اتاله شده و سپس داخل جعبه های کلکسیون قرارگرفتند، همچنین نمونه های کوچک داخل الکل ‮‭75‬ درصد قرار داده شدند. در این بررسی برای شناسایی بندپایان، از کتب مختلف و کلیدهای شناسایی اخذ شده از اینترنت استفاده شد و برخی نمونه ها برای شناسایی و یا تایید نهایی، توسط مجری مسیول برای متخصصین داخلی و خارجی ارسال شد. در این بررسی میزان تراکم جمعیت سه گونه آفت مکنده و همچنین میزان خسارت دو گونه آفت چوبخوار به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفت. میانگین داده های بدست آمده، با استفاده از نرم افزار ‭SAS ‬مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت و برای مقایسه میانگین ها از آزمون ‭LSD ‬در سطح %5 استفاده گردید. تجزیه واریانس داده های بدست آمده در مجموع دو سال نشان داد که میزان تراکم جمعیت پسیل پده و سنک صنوبر و همچنین خسارت سوسک چوبخوار صنوبر در دو ایستگاه جهانبانی و قره گل دارای تفاوت معنی دار در سطح یک درصد بوده و لی جمعیت شته و خسارت سوسک چوبخوار سارتا روی درختان پده در دو ایستگاه دارای اختلاف معنی دار نبودند. در این بررسی در مجموع ‮‭18‬ گونه از بندپایان آفت و همچنین0بیش از ‮‭12‬ گونه دشمن طبیعی از رویشگاه های طبیعی پده استان جمع آوری و شناسایی گردید. بندپایان آفت شناسایی شده، متعلق به 6 راسته و‮‭14‬ خانواده و دشمنان طبیعی آنها ، متعلق به 7 راسته و 9 خانواده بودند. آفات مهم گونه پده استان خراسان رضوی تعداد 8 گونه با نام علمی ذیل می باشند‭: Gypsonoma spp.‬، ‭Egeirotrioza intermedia Baeva‬، ‭Syntomoza unicolor (Loginova & Parfentiev)‬، ‭Monosteira unicostata (Muls. & Rey)‬، ‭Tetranychus urticae Groupe‬، ‭Melanophyla picta Pall.‬، ‭Anacanthotermes vagans (Hagen)‬، ‭Aeolesthes sarta Solsky.‬، کلید واژه ها: پده، بندپایان، آفات، دشمنان طبیعی و خراسان رضوی