شناسایی سن های زیان آور گل و قوزه پنبه و بررسی عوامل موثر بر جمعیت گونه غالب در جهت اجرای برنامه مدیریت تلفیقی آن در مزارع پنبه استان فارس

یکی از آفات مهمی که در چند سال اخیر در پنبه کاری های استان فارس بویژه در مناطق جنوبی موجب خسارت قابل توجهی گردیده، سنکهای گل و قوزه پنبه می باشند. سنکها نه تنها به پنبه بلکه به گیاهان علوفه ای، سبزیجات، صیفی جات،کلزا وگیاهان مرتعی حمله کرده و سبب خسارت میگردند. تاکنون گونه های فعال در مزارع پنبه استان فارس مورد شناسایی قرار نگرفته اند، بنابراین مطالعه ای در قالب یک طرح تحقیقاتی طی سالهای ‮‭1389 -1391‬ در ایستگاه تحقیقاتی داراب انجام گرفت. پس از ظاهر شدن غنچه، گل و قوزه، آمار برداری از مزرعه بصورت هفتگی انجام شد و پس از شناسایی گونه های فعال در مزارع پنبه،گونه غالب و اقتصادی آنها از نظر نوسانات جمعیت در طول دوره مطالعه مورد بررسی قرار گرفت .جمعیت این حشره از اسفند تا خرداد ماه در گیاهان هرز مراتع و سایر میزبان های گیاهی غیر از پنبه می باشد. از خرداد به مزارع زودکاشت پنبه حمله می کند و باعث خسارت در غنچه ها و گل ها می شود اما از اواخر تیرماه و مرداد تقریبا کمتر شده و شاید این موضوع به دلیل گرمی هوا و وزش بادهای گرم موسمی باشد، لیکن دوباره از شهریور ماه به دلیل خنک شدن هوا جمعیت آن در مزارع پنبه افزایش یافته، به طوری که در ماه های مهر و آبان جمعیت به حداکثر می رسد، اما دوباره از آذر ماه به علت سرد شدن هوا جمعیت آن کاهش یافته و در دی ماه به حداقل می رسد. جهت بر رسی تاثیر سنک بر ریزش قوزه و وزن وش، رها سازی سنک به میزان صفر، دو، چهار، شش و هشت جفت حشره بالغ در مترمربع انجام شد و میزان وش استحصالی و تعداد قوزه مورد تجزیه آماری قرار گرفت و خسارت ناشی از آفت محاسبه و با مزرعه شاهد مقایسه شد. همچنین مزارع زود کاشت و دیر کاشت از نظر جمعیت آفت مورد بررسی قرار گرفتند. طبقات بذری سوپرالیت ، الیت ، مادری وگواهی شده از نظر آلودگی به سنک و میزان خسارت مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان دادندکه گرچه گونه های متعددی از خانواده های مختلف مورد شناسایی قرار گرفتند، لیکن گونههای‭Creontiades pallidus (Miridae) ‬، ‭ Lygus rugulipenis (Miridae) ‬و ‭Adelphocoris lineolatus (Miridae) ‬به ترتیب از جمعیت و اهمیت اقتصادی بالایی برخوردار بودند. تیمارهای مختلف رهاسازی سنک در محیط بسته تفاوت بسیار معنی داری از نظر تعداد قوزه و وزن وش نسبت به شاهد بدون رها سازی نشان دادند، بطوری که میزان تولید قوزه در هر ‮‭10‬ بوته مورد شمارش در سوپرالیت ‮‭183/7‬ و در الیت، مادری و گواهی شده به ترتیب 3/،‮‭170/7 175‬ و ‮‭161/7‬ بودند و میزان وش در هر ده بوته در سوپرالیت، الیت، مادری و گواهی شده به ترتیب 0/،‮‭7 845‬/،‮‭779/3 801‬ و ‮‭743/7‬ گرم بودند ولی از نظر خسارت سنک در تعداد قوزه و وزن وش تفاوت معنیداری نشان ندادند . واژه های کلیدی: سنک، قوزه، پنبه