بررسی امکان کنترل پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه و طوقه کلزا با استفاده از کمپوست غنی شده با میکروارگانیسم های آنتاگونیست در شرایط گلخانه و مزرعه

پوسیدگی ریشه و طوقه کلزا با عاملKی‭hn Rhizoctonia solani ‬یکی از بیماریهای مهم این گیاه در کشور می باشد. یکی از راهکارهای مناسب برای کنترل این قبیل بیماری ها، استفاده از روش بیولوژیک است. نحوه فرمولاسیون و به کار گیری مواد بیولوژیک در موفقیت این روش حایز اهمیت است. لذا در قالب این پروژه تاثیر میکرو ارگانیسم های آنتاگونیست همراه با کمپوست، در کنترل پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه و طوقه کلزا مورد بررسی قرار گرفت. درسال اول اجرای پروژه، توان آنتاگونیستی‮‭100‬ جدایه باکتری ‮‭100‬ ، ‭Pseudomonas fluorescens ‬جدایه باکتری ‭Bacillus spp. ‬و ‮‭100‬ جدایه قارچ ‭Trichoderma spp. ‬در مقابل ‭R. solani ‬در شرایط آزمایشگاه بررسی شد و 3 جدایه برتر از هر گونه (شامل P‮‭44‬، P‮‭55‬، P‮‭77‬، B‮‭26‬، B‮‭41‬، B‮‭96‬، T‮‭32‬، T‮‭43‬ و T‮‭64‬) جهت آزمایش در شرایط گلخانه انتخاب گردید. بررسی اثر جدایه های مزبور در گلخانه به تنهایی (بدون کمپوست) و همراه با کمپوست (کمپوست غنی شده) روی شاخص بیماری و رشد گیاهچه های کلزا نشان داد که هرچند افزودن جدایه های آنتاگونیست به تنهایی در مقایسه با شاهد آلوده باعث افزایش معنی دار درصد جوانه زنی و کاهش شاخص بیماری می شود، اما افزودن همین میکروارگانیسم ها همراه با کمپوست، نه تنها میزان جوانه زنی بذر را تا حد جوانه زنی شاهد سالم افزایش می دهد ، بلکه شاخص بیماری را نیز به طور معنی دار کاهش داده و باعث افزایش معنی دار وزن خشک ریشه و اندام های هوایی گیاهچه ها در مقایسه با شاهد سالم می گردد. براین اساس سه میکروارگانیسم آنتاگونیست برتر ‭(P‬‮‭44‬، B‮‭96‬ و T‮‭32‬) همراه با کمپوست به صورت منفرد و در ترکیب با هم، برای انجام آزمایش های صحرایی در استان های کرمانشاه، آذربایجان غربی و مازندران انتخاب شدند. آزمایش با ده تیمار در چهار تکرار در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی صورت گرفت. نتایج آزمایش های صحرایی نشان داد که کلیه تیمارهای حاوی آنتاگونیست ها در هر سه استان در مقایسه با شاهد آلوده، به طور معنی دار باعث افزایش تعداد گیاهچه در واحد سطح هم در مرحله شش برگی و هم در مرحله رزت شدند. همچنین آلودگی ریشه و طوقه قبل از برداشت در همه تیمارها به طور معنی دار کمتر از شاهد آلوده و عملکرد همه تیمارها در هرسه استان به طور معنی دار بیشتر از شاهد آلوده بود. در مقایسه با شاهد سالم، مشخص شد که از نظر تعداد گیاهچه در مرحله 6 برگی، تیمارهای 4 ‭(P‬‮‭44‬)، 6 ‭(B‬‮‭96‬‭+T‬‮‭32‬)، 9 ‭(B‬‮‭96‬‭+P‬‮‭44‬) و ‮‭10‬ (کربوکسین تیرام) و در مرحله رزت تیمارهای 3 ‭(B‬‮‭96‬)، 5 ‭(T‬‮‭32‬)، 6 ‭(B‬‮‭96‬‭+T‬‮‭32‬)، 9 ‭(B‬‮‭96‬‭+ P‬‮‭44‬) و ‮‭10‬ (کربوکسین تیرام) در هر سه استان با شاهد سالم در یک گروه آماری قرار داشتند. از نظر آلودگی ریشه و طوقه در مرحله قبل از برداشت، هرچند تنها تیمارهای 4 (‮‭32‬‭.P‬‮‭44‬)، 8 ‭(B‬‮‭96‬‭+P‬‮‭44‬‭+Tr) ‬در هر سه استان با شاهد سالم در یک گروه قرار داشتند، اما از نظر عملکرد، تیمارهای 3 ‭(B‬‮‭96‬)، 4 ‭(P‬‮‭44‬)، 6 ‭(B‬‮‭96‬‭+T‬‮‭32‬)، 7 ‭(P‬‮‭44‬‭+T‬‮‭32‬)، 8 ‭(B‬‮‭96‬‭+P‬‮‭44‬‭+T‬‮‭32‬) و‮‭10‬ (کربوکسین تیرام) در هر سه استان با شاهد سالم یا در یک گروه آماری قرار داشتند و یا عملکردشان به مراتب بیشتر از شاهد سالم بود. واژه های کلیدی: پوسیدگی ریشه و طوقه، ریزوکتونیا ،کلزا، کمپوست،کنترل بیولوژیک