پراکنش زمانی و مکانی و برآورد میزان توده زنده جلبک های دریایی به سواحل آورده شده در سواحل استان سیستان و بلوچستان

جهت مطالعه و برآورد زیتوده جلبکهای دریایی به ساحل آورده شده در سواحل استان سیستان و بلوچستان، ایستگاهها و مناطقی براساس نتایج بدست آمده از پروژه های اجرا شده و تجربیات و مشاهداتی که در طی ‮‭15‬ سال مطالعه برروی جلبکهای دریایی در این سواحل به عمل آمده، تعیین گردیدند.چهار منطقه تنگ، پزم، چابهار و بریس که دارای بیشترین حجم ریزش جلبکها هستند، به عنوان مناطق پر تراکم و بقیه سواحل ماسه ای به عنوان مناطق کم تراکم مشخص شدند. دو منطقه جود و لیپار بترتیب در غرب و شرق چابهار، به عنوان نماینده مناطق کم تراکم از نظر ریزش جلبکهای دریایی در سواحل این استان انتخاب گردیدند. اندازه کل طول نوار ساحلی استان بدون در نظرگرفتن خورها، از منطقه گواتر با موقعیت جغرافیای ی ‮‭30‬ ؛‮‭60‬ طول شرقی و ‮‭19‬ ؛‮‭25‬ عرض شمالی تا منطقه میدانی با موقعیت جغرافیایی 5 ؛ ‮‭59‬ طول شرقی و ‮‭24‬ ؛‮‭25‬ عرض شمالی حدود ‮‭354/3‬ کیلومتر بدست آمد. از این مقدارطول ساحل صخره ای ‮‭54/6‬ کیلومتر و مابقی که ‮‭299/7‬ کیلومتربود، سواحل ماسه ای را شامل گردیدند، از این مقدار نیز ‮‭18/2‬ کیلومتر منطقه پرتراکم و ‮‭281/5‬ کیلومتر منطقه کم تراکم بود. بوسیله متر و طی کردن کل سواحل ماسه ای، محدوده طولی و عرضی ریزش جلبکها مورد اندازه گیری قرار گرفت. با مشخص شدن وسعت منطقه مورد مطالعه و با در نظر گرفتن محدودیتهای نمونه برداری، دو ترانسکت در هر منطقه پرتراکم و یک ترانسکت در قسمت میانی منطقه کم تراکم به عنوان ایستگاههای نمونه برداری تعیین گردیدند. طول این ترانسکتها ‮‭100‬ متر و عرض آنها میانگین محاسبه شده از ریزش جلبکها درآن منطقه، بود. هر ترانسکت به ‮‭10‬ قسمت یا بلوک برابر تقسیم شده و نمونه برداری و جمع آوری جلبکها بصورت ماهانه از پنج قسمت آن یا ‮‭50‬ درصد ترانسکت بصورت تصادفی انجام گرفت. بوسیله ‭GPS ‬دستی موقعیتهای جغرافیایی آنها نیز ثبت گردید. نمونه های جلبکی جمع آوری شده پس از جدا سازی و تمیز شدن از مواد زاید اضافی، بوسیله ترازوی دیجیتالی وزن کشی گردیدند. به موازات عملیات فوق، نمونه برداری و اندازه گیری فاکتورهای فیزیکو شیمیایی بوسیله دستگاه پرتابل و دستگاه اسپکتروفتومتر نیز صورت گرفت.اطلاعات مربوط به هربلوک بطور مجزا ثبت و جهت انجام آنالیزهای مربوطه و ثبت در گزارش نهایی وارد کامپیوترگردید. تعداد گونه های جمع آوری شده، 9 گونه بوده، که از این تع داد، 2 گونه جلب ک سب ز (2 خانواده و 2 راسته) ، 6 گونه جلبک قهوه ای (3خانواده و 3 راسته) و 1گونه جلبک قرمز بودند. میزان وزن تر جلبک قهوه ای سارگاسوم برداشت شده طی شش ماهه دوم سال ‮‭1390‬ ازکل سواحل ماسه ای استان ‮‭445/9‬ تن بوده که ازاین مقدار ‮‭269/1‬ تن(‮‭60/35‬ درصد) مربوط به مناطق پرتراکم (بریس ‮‭112‬تن با ‮‭25/11‬ درصد، پزم ‮‭83/7‬ تن با ‮‭18/76‬ درصد، چابهار ‮‭59‬ تن ‮‭13/22‬ درصد و تنگ ‮‭14/5‬تن با ‮‭3/26‬ درصد) و‮‭176/8‬تن (‮‭39/65‬ درصد) مربوط به مناطق کم تراکم بوده است. در بین مناطق پرتراکم، بریس با ‮‭112‬ تن دارای بیشترین مقدار و تنگ با ‮‭14/5‬ تن کمترین مقدار بودند. بیشترین مقدار جلبک جمع آوری شده، در آذر ماه با ‮‭270/4‬ تن (مناطق پرتراکم ‮‭155/5‬ تن و مناطق کم تراکم ‮‭114/9‬ تن) و کمترین مقدار آن در اسفند ماه با ‮‭3/5‬ تن بود (البته لازم به ذکر است که در مهرماه هیچگونه جلبکی در سواحل ملاحظه نگردید). از آنجاییکه انجام این طرح یک ساله بوده، ولی به علت مشکلات عدیده ای، در مدت شش ماه از مهرماه تا اسفند سال ‮‭90‬ صورت پذیرفت. با توجه به نتایج بدست آمده در سواحل این استان، به نظر می رسد، سواحل جنوب کشور با نوار ساحلی ‮‭1800‬ کیلومتر، از ذخایر زیاد جلبکی برخوردار باشد، بنابر این از نظر آماری جهت دستیابی به نتایج دقیق تر و اصولیتر، تداوم این طرح در بقیه سواحل و حتی جزایر موجود در خلیج فارس نیز ضروری به نظر می رسد. واژه های کلیدی: جلبکهای دریایی، به ساحل آورده شده، زیتوده، سیستان و بلوچستان، دریای عمان