پایش و بررسی عملکرد سازه های آبگیر و پخش در ایستگاه آبخوان هرات

مهمترین بخش یک سیستم پخش سیلاب، آبگیری از رودخانه است. همچنین سازه ها و سیستم های پخش سیلاب نیز نقش عمده ای در پخش و توزیع یکنواخت سیلاب در عرصه پخش دارند. اما با توجه به شرایط مختلف توپوگرافی، اقلیمی و ویژگی های سیلاب و عرصه وعدم امکان نصب و تجهیز سیستم کنترل دستی در هر ایستگاه، در بسیاری از موارد ممکن است عملکرد این سازه ها مطابق با انتظارات طراحی نباشد. برای شناخت موارد فوق و بررسی عملکرد هر یک از سازه ها در برابر رویدادهای سیل با ویژگی های متفاوت بایستی عملیات پایش صورت گیرد تا در بازبینی نحوه استفاده از روابط و روش های طراحی وهمچنین نحوه اجرای این گونه سازه ها در آینده، مورد استفاده قرار گیرد. پایش عملکرد سیستم ها و سازه های اجرا شده در ایستگاه های آبخوان و ارایه طرح مناسب از نظر هیدرولیکی و پایداری سازه ای، راندمان سیستم های آبگیری، توزیع و پخش سیلاب در سایر پروژه های مشابه را افزایش داده و هزینههای اجرایی و نگهداری راکاهش خواهد داد. لذا در ایستگاه پخش سیلاب هرات، طرحی تحقیقاتی با موضوع فوق اجرا گردید. بر اساس روش تحقیق، ابتداکلیه نقشه های اجرایی جمع آوری و سیستم اجرا شده دسته بندی شد و از کلیه خاکریز های احداثی ، آزمایش دانه بندی مصالح و تراکم آنها انجام شد. سپس از وضعیت موجود بستر رودخانه، بند انحرافی و کانال انتقال، نقشه برداری با مقیاس ‮‭2000:1‬ انجام شد. برای کلیه ورودی های سیلاب به عرصه پخش، محلی برای نصب لیمنوگراف ساخته شد و تجهیزات مربوطه شامل لیمنوگراف دیجیتالی و اشل نصب گردید. در کنار دروازه ها، اشل اندازه گیری ارتفاع سیلاب و همچنین اشل اندازه گیری ارتفاع رسوب نصب گردید و بدین ترتیب برنامه ریزی جهت ثبت داده های هیدرومتری و همچنین عملکرد سازه های اجرا شده به عمل امد. ولی در سال های اجرای طرح بدلیل خشکسالی و عدم وقوع سیل های با دروه بازگشت بیش از دبی طراحی، هیچگونه رویداد منجر به خسارت ثبت نشد و شرایط ارزیابی عملکرد سازه های اجرا شده در دبی های بالا مقدور نشد و تنها به تحلیل اطلاعات پایه جمع آوری شده و بررسی اثرات سیلاب های قبلی بر سازه ها بسنده شده است. کلید واژه ها: ایستگاه آبخوانداری هرات، سازه، پایش، پایداری، تخریب