نمونه برداری، شناسایی و تعیین پراکنش نماتدهای سیستی سیب زمینی در مناطق سیب زمینی کاری کشور

نماتدهای سیستی سیب زمینی‭(PCN)‬،‭Globodera rostochiensis (Wollenweber) ‬و ‭G. pallida Stone ‬بعنوان مخربترین و خسارتزاترین عامل بیماریزای سیب زمینی در دنیا محسوب می گردند. این نماتد ها قبلا در ایران قرنطینه بوده، در خرداد ‮‭1387‬ برای اولین بار از تعدادی مزارع سیب زمینی شهرستان بهار در استان همدان مشاهده و تایید شده است. علایم بیماری در گیاهان آسیب دیده به صورت توقف رشد، باریک وضعیف شدن ساقه ها، زرد و نکروزه شدن برگچه ها مشاهده می گردد. در این تحقیق طی سالهای -‮‭1388-89‬ دامنه انتشار و شناخت الگوی پراکنش نماتدهای سیستی سیب زمینی‭(PCN) G. rostochiensis ‬و ‭G. pallida ‬در مناطق عمده کشت سیب زمینی در استان آذربایجان غربی از قبیل ارومیه، ماکو، نقده، میاندوآب، شوط، قره ضیاالدین، خوی و سلماس مورد مطالعه قرار گرفت. نمونه برداری طی یک برنامه زمانبندی انجام شد به این ترتیب که بتدریج از ابتدای فصل رویشی سیب زمینی تا هنگام برداشت سیب زمینی بسته به تعداد و مساحت مزارع به منطقه مورد نظر عزیمت نموده و در هر مزرعه به فاصله یک متر از مرز زمین، بصورت زیکزاگی حرکت و با کمک بیلچه مقداری از خاک اطراف ریشه از عمق ‮‭10‬ تا ‮‭30‬ برداشته شد. بهنگام برداشت نمونه ها مشخصات جغرافیایی محل های جمع آوری شده‭( GPS )‬،آدرس مزرعه و نام مزرعه دار و غیره ثبت شد. نمونه های خاک به آزمایشگاه منقل و با استفاده از دستگاه فنویک شستشو و سیست های موجود در خاک جمع آوری شد. برای شناسایی دقیق، سیست ها به داخل شیشه های پنی سیلین حاوی گلیسیرین منتقل شدند. به دلیل اهمیت در شناسایی دقیق، نمونه هایی از سیست ها به تهران و بخش نماتولوژی منتقل شدند. در بخش نماتد شناسی بررسی نمونه های سیست ها بر اساس مشخصات مرفولوژی و مرفومتری و نیز لارو سن دوم انجام شد. خوشبختانه در طی دو سال اجرای طرح از تعداد ‮‭211‬ نمونه خاک بررسی شده اثری از وجود هر دو نماتد سیستی سیب زمینی ‭G. pallida ‬و ‭G. rostochiensis ‬در نمونه های خاک جمع آوری شده از مناطق مختلف سیب زمینی کاری های استان آذربایجان غربی ( ماکو،خوی سلماس، ارومیه ، نقده و میاندوآب ) مشاهده نگردید.