بررسی سازگاری ژنوتیپ های امیدبخش جو در آزمایش مقایسه عملکرد یکنواخت منطقه سرد

به منظور گزینش لاین های سازگار و تعیین پایداری عملکرد و بررسی اثرات متقابل ژنوتیپ ا محیط تعداد ‮‭17‬ رقم و لاین پیشرفته جو در سال های زارعی ‮‭1390 91‬ و ‮‭1391 92‬ بمدت دو سال زراعی ، به همراه 3 شاهد بهمن، ‮‭88-8‬ ‭EBYT-C‬و ‮‭88-14‬ ‭EBYT-C ‬در 8 ایستگاه منطقه سرد کشور شامل ایستگاه های کرج، مشهد، اردبیل، میاندوآب، تبریز، همدان، اراک و جلگه رخ در آزمایش (‮‭12‬‭th EBYT-C) ‬در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در آزمایش یکنواخت اجرا گردید. هر کرت شامل 6 خط کاشت به فاصله ‮‭20‬ سانتی متر، طول 6 متر و مساحت ‮‭7/2‬ مترمربع بوده که پس از حذف ‮‭0/5‬ متر از ابتدا و انتهای هر کرت مساحت برداشت 6 مترمربع در نظر گرفته شد. نتایج مربوطه به عملکرد دانه ژنوتیپ ها پس از برداشت برای هر ایستگاه بطور جداگانه مورد تجزیه واریانس و مقایسه میانگین ساده و مرکب قرار گرفت. تجزیه مرکب داده ها نشان داد که اثر محیط و اثر متقابل ژنوتیپ و محیط در تظاهر عملکرد ژنوتیپ ها تاثیرگذار بودند. در ادامه و بمنظور بررسی اثرات متقابل ژنوتیپ در محیط، با استفاده از روش های تجزیه پایداری، پایداری لاین های مورد مطالعه تجزیه و تحلیل شد. تجزیه مرکب داده ها نشان داد که اثر ژنوتیپ، اثر متقابل مکان در سال و اثر متقابل ژنوتیپ و محیط در تظاهر عملکرد ژنوتیپ ها تاثیرگذار و بسیار معنی دار بودند. نتایج بیشتر روش های تجزیه پایداری اعم از تک متغیره و روشهای چند متغیره ژنوتیپ های شماره ‮‭17‬،7،4،5 و 8را به عنوان ژنوتیپ های برتر و پایدار و ژنوتیپ های ،‮‭6 15‬،‮‭14‬و 2 را به عنوان ژنوتیپ های ناپایدار شناسایی نمودند. همچنین نتایج نشان داد که سازگاری خصوصی برای لاین های شماره ،‮‭17‬ ،‮‭12‬ ،6 ،8 ،‮‭16‬ ،‮‭8 16‬و نهایتا ‮‭18‬ بترتیب با ایستگاه های کرج، مشهد، اردبیل، میاندوآب، تبریز، همدان، اراک و جلگه رخ وجود داشت. در مجموع ژنوتیپ های شماره ،‮‭5 4‬ و 7 جهت آزمایش های ترویجی و به زراعی انتخاب گردیدند. واژه های کلیدی : اثر متقابل ژنوتیپ در محیط جو، پایداری عملکرد، سازگاری و منطقه سرد.