بررسی اجرای روش های مختلف خاک ورزی در شرایط قبل و بعد از بارندگی بر عملکرد گندم دیم در استان خوزستان

این تحقیق بمدت 2 سال (‮‭1390-92‬) در شمال خوزستان (شهرستان باغملک) اجرا گردید. آزمایش براساس طرح اسپلیت پلات و بصورت بلوک های کامل تصادفی با دو فاکتور و در سه تکرارطرح ریزی شده است. فاکتور اصلی، زمان انجام عملیات خاک ورزی و فاکتور فرعی، روشهای مختلف خاک ورزی است. تیمارهای فاکتور اصلی شامل‭:a -‬اعمال تیمارهای خاک ورزی در اواخر بهار (بعد از برداشت محصول)، ‭b-‬اعمال تیمارهای خاک ورزی در پاییز (قبل از بارندگی) و ‭c-‬اعمال تیمارهای خاک ورزی در پاییز (بعد از اولین باران موثر) و فاکتور فرعی شامل تیمارهای: گاوآهن برگردان دار + چیزل مرکب، گاوآهن چیزل پیلر + چیزل مرکب، فقط گاوآهن برگردان دار، فقط گاوآهن چیزل پیلر، دو بار چیزل مرکب، یک بار چیزل مرکب و بی خاک ورزی می باشد. نتایج تجزیه واریانس مرکب دو ساله درصد رطوبت خاک در مرحله پر شدن دانه، نشان داد که این شاخص در دو عمق ‮‭0-10‬ و ‮‭10-20‬ سانتیمتری به جز سال در هیچکدام از فاکتورهای زمان عملیات، روشهای خاک ورزی و نیز اثر متقابل این دو اختلاف معنی داری نداشت اما در عمق ‮‭20-30‬ سانتیمتری بین زمانهای عملیات، روشهای خاک ورزی و نیز سال اختلاف معنی داری مشاهده شد. بین زمانهای عملیات و در عمق ‮‭20-30‬ سانتیمتری پاییزه بعد بارندگی با ‮‭9/88‬ درصد بالاترین و در مقابل پاییزه قبل بارندگی با ‮‭9/16‬ درصد پایین ترین مقدار رطوبت خاک را داشتند. بین روشهای خاک ورزی نیز در سه عمق ‮‭0-10‬ ، ‮‭10-20‬ و ‮‭20-30‬ سانتیمتری خاک به ترتیب بی خاک ورزی، چیزل مرکب یک بار و گاوآهن برگردان دار با ‮‭7/13‬ ، ‮‭8/03‬ و ‮‭9/93‬ درصد بالاترین میزان رطوبت را دارا بودند. همچنین نتایج تجزیه واریانس مرکب دو ساله صفات زراعی نشان داد که سال بجز در مورد دانه در خوشه و شاخص برداشت، در عملکرد دانه و سایر صفات اثر معنی داری داشت. زمان عملیات روی عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و وزن هزار دانه اثر معنی داری نشان داد و روش خاک ورزی فقط در عملکرد دانه و ارتفاع بوته باعث اختلاف معنی دار گردید. در عملکرد دانه بین زمانهای اعمال خاک ورزی، پاییزه قبل از باران با ‮‭1612/1‬ و پاییزه بعد از باران با ‮‭1043/1‬ و نیز بین روشهای خاک ورزی، گاوآهن برگردان دار با ‮‭1562/2‬ و بی خاک ورزی با ‮‭1260/3‬ کیلوگرم در هکتار بیشترین و کمترین مقادیر را داشتند. واژه های کلیدی: گندم، دیم، روشهای خاک ورزی، خشکه کاری، نم کاری