ارزیابی مقدماتی مقاومت به سفیدک پودری جو در کلکسیون جو وحشی اسپانتانیوم بانک ژن گیاهی ملی ایران

به منظور مطالعه مقاومت به سفیدک پودری و تخمین ژن های مقاومت در ژرم پلاسم جو اسپانتانیوم ایران، ‮‭131‬ نمونه ژنتیکی از کلکسیون جو وحشی بانک ژن گیاهی ملی ایران در شرایط آلودگی طبیعی در مزرعه ساری کشت شدند. واکنش مقاومت نمونه ها براساس تیپ آلودگی، شدت آلودگی و ضریب آلودگی یادداشت برداری شد. بوته های مقاوم در داخل هر ردیف از نمونه های ژنتیکی، علامت گذاری، و بذور آنها جداگانه برداشت شد. بدین ترتیب ‮‭29‬ ژنوتیپ حاصل گردید که برای مطالعه در مرحله گیاهچه ای در نظر گرفته شدند. جدایه های عامل بیماری از مزارع آلوده در کرج، ساری و زرقان جمع آوری و در گلخانه بر روی گیاهچه رقم حساس افضل تلقیح و بصورت تک کلنی تکثیر شدند. با استفاده از ‮‭19‬ لاین تقریبا ایزوژنیک، پنج پاتوتیپ متفاوت، متمایز گردید که در ارزیابی ژنوتیپ ها مورد استفاده قرار گرفت. ارزیابی مقاومت ژنوتیپ ها در گلخانه توسط پاتوتیپ های مذکور و در مرحله گیاهچه انجام شد. نتایج بررسی واکنش لاین های افتراقی نشان داد که جدایه کرج2 دارای توان بیماری زایی بالاتری نسبت به جدایه های دیگر بود. در هیچ یک از جدایه ها، فاکتور بیماری زایی برای ژن های ‭Mlal+Ml(A‬‮‭12‬)، ‭Mla‬3، ‭Mla‬9، ‭Mla‬‮‭13‬‭+Ml(Ru‬3) و ‭mlo‬5 وجود نداشت، لذا این ژن ها دارای مقاومت موثر در هر سه منطقه آزمایش بودند. روابط بین جدایه ها با ترسیم بای پلات مقیاس بندی چند بعدی مبتنی بر ماتریس فاصله مورد بررسی قرار گرفت. از بین ژرم پلاسم جو اسپانتانیوم مورد بررسی، فقط ژنوتیپ ‮‭314‬ در برابر تمام جدایه ها واکنش مقاومت نشان داد. الگوی واکنش ژنوتیپ های ،‮‭434‬ ،‮‭1006‬ ،‮‭451‬ ،‮‭495 1040‬ و ‮‭555‬ نسبت به جدایه های مورد بررسی با واکنش هیچکدام از ‮‭19‬ لاین ایزوژنیک مطابقت نداشت. لذا می توان وجود ژن(های) مقاومتی به غیر از ژن های مقاومت موجود در لاین های ایزوژنیک مورد بررسی را در این ژنوتیپ ها احتمال داد. نتایج این تحقیق بر وجود منابع مقاومت به سفیدک پودری در ژرم پلاسم جو اسپانتانیوم ایران و احتمال حضور ژن مقاومت جدید دلالت داشت. کلمات کلیدی: ژرم پلاسم، لاین تقریبا ایزوژنیک، تخمین ژنی، مقیاس بندی چند بعدی