شناخت ناهنجاری های تغذیه ای و تعیین حد مطلوب غلظت عناصر غذایی در محصولات زراعی گندم و ذرت در استان قزوین

تغذیه متعادل یکی از عوامل مهم در افزایش عملکرد و بهبود کیفیت محصولات کشاورزی است. در این راستا حاصلخیزی خاک، تعیین نیاز بهینه کودی و بررسی تعادل تغذیه ای در محصولات تحت کشت ضروری است. تجزیه برگ روش مناسبی برای ارزیابی وضعیت تعادل تغذیه ای بوده و روش انحراف از درصد بهینه مدل آسانی در مقایسه با روش جامع تشخیص و توصیه کودی در تفسیر نتایج تجزیه برگی می باشد. به منظور شناخت ناهنجاریهای تغذیه ای در محصولات گندم و ذرت به روش ‭(Diviation from optimum percentage) DOP ‬تحقیقی از سال ‮‭87‬ به مدت 5 سال در استان قزوین در شهرستان قزوین (برای محصول گندم در ‮‭46‬ مزرعه و برای محصول ذرت ‮‭19‬ مزرعه) ، شهرستان بویین زهرا (برای محصول گندم ‮‭41‬ مزرعه و برای محصول ذرت ‮‭23‬ مزرعه)، شهرستان تاکستان (برای محصول گندم ‮‭20‬ مزرعه و برای محصول ذرت ‮‭22‬ مزرعه) و شهرستان آبیک (برای محصول گندم ‮‭25‬ مزرعه و برای محصول ذرت ‮‭25‬ مزرعه) به اجرا درآمد. نمونه های برگ جمع آوری و غلظت عناصر غذایی برای نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهن، روی، مس، منگنز و بور در نمونه های برگ گندم و ذرت تعیین شد. در محصول گندم شهرستان قزوین غلظت استاندارد عناصر غذایی برای نیتروژن ‮‭3/85‬ ، فسفر ‮‭27‬/،0 پتاسیم ‮‭2/5‬ درصد و برای آهن ،‮‭160‬ روی ‮‭40‬ ، مس ،4 منگنز ‮‭84‬ و بور ‮‭18‬ میلی گرم بر کیلوگرم ماده خشک تعیین شد و ترتیب نیاز تغذیه ای مزارع گندم به عناصر غذایی به ترتیب ‭Mn> N> Fe> P> Zn> Cu> K> B ‬بدست آمد. غلظت استاندارد عناصر غذایی در برگ گندم شهرستان بویین زهرا برای نیتروژن ‮‭3/08‬ ، فسفر‮‭21‬/،0 پتاسیم ‮‭2/68‬ درصد و برای آهن6/،‮‭153‬ روی4/،‮‭11‬ مس 7/،4 منگنز ‮‭65/2‬ و بور ‮‭29/7‬ میلی گرم برکیلوگرم ماده خشک تعیین شد و ترتیب نیاز تغذیه ای مزارع گندم به عناصر غذایی به ترتیب ‭N> P> Mn> Zn> Cu> Fe> B> K‬تعیین گردید. در شهرستان تاکستان غلظت استاندارد عناصر غذایی برگ برای نیتروژن 8/،3 فسفر ‮‭19‬/،0 پتاسیم ‮‭2/53‬ درصد و برای آهن ‮‭38‬/،‮‭221‬ روی ‮‭635‬/،‮‭17‬ مس ‮‭88‬/،2 منگنز‮‭69/125‬ و بور ‮‭21/08‬ میلی گرم برکیلوگرم ماده خشک محاسبه شد و ترتیب نیاز تغذیه ای مزارع گندم تاکستان به عناصر غذایی به ترتیب ‭Zn> P> Mn> Fe> N> B> Cu> K.‬بدست آمد. در شهرستان آبیک غلظت استاندارد عناصر غذایی برگ گندم برای نیتروژن 9/،3 فسفر ‮‭24‬/،0 پتاسیم ‮‭1/92‬ درصد و برای آهن 5/،‮‭349‬ روی ‮‭15‬/،‮‭17‬ مس 8/،5 منگنز ‮‭70/9‬ و بور ‮‭13/35‬ میلی گرم بر کیلوگرم ماده خشک تعیین شد.ترتیب نیاز تغذیه ای مزارع گندم آبیک به عناصر غذایی به ترتیب ‭B> Mn> P> K> Fe> N> Zn> Cu ‬مشخص گردید. در محصول ذرت در شهرستان قزوین غلظت استاندارد عناصر غذایی برای نیتروژن ‮‭26‬/،2 فسفر ‮‭205‬/،0 پتاسیم ‮‭1/91‬درصد و برای آهن ‮‭75‬/،‮‭226‬ روی ‮‭25‬/،‮‭42‬ مس 5/،‮‭10‬ منگنز ‮‭140/5‬ و بور‮‭9/75‬ میلی گرم بر کیلوگرم ماده خشک بدست آمد و میزان میانگین ترتیب نیاز تغذیه ای مزارع ذرت شهرستان قزوین به عناصر غذایی به ترتیب ‭Fe> Mn> N> Zn> K> P> Cu> B ‬مشخص شد. غلظت استاندارد عناصر غذایی ذرت شهرستان بویین زهرا برای نیتروژن 6/،2 فسفر ‮‭25‬/،0 پتاسیم ‮‭1/64‬ درصد و برای آهن ‮‭75‬/،‮‭218‬ روی ‮‭45‬ ، مس ،‮‭11‬ منگنز ‮‭114‬ و بور‮‭28/62‬ میلی گرم بر کیلوگرم ماده خشک محاسبه شد. میانگین ترتیب نیاز تغذیه ای مزارع ذرت بویین زهرا به ترتیب‭: Zn> Fe> P> K> N> Cu> Mn> B‬بدست آمد. غلظت استاندارد عناصر غذایی در شهرستان تاکستان برای نیتروژن ‮‭96‬/،3 فسفر ‮‭1905‬/،0 پتاسیم ‮‭1/75‬ درصد و برای آهن ‮‭25‬/،‮‭162‬ روی ‮‭36/5‬ ، مس ‮‭75‬/،‮‭11‬ منگنز ‮‭109/5‬ و بور‮‭37/325‬ میلی گرم بر کیلوگرم ماده خشک بدست آمد و میزان میانگین ترتیب نیاز تغذیه ای مزارع ذرت شهرستان تاکستان به عناصر غذایی به ترتیب ‭N> Mn> Zn> Fe> Cu> P> K> B ‬مشخص گردید. در شهرستان آبیک غلظت استاندارد عناصر غذایی برای نیتروژن ‮‭06‬/،3 فسفر 2/،0 پتاسیم ‮‭2/53‬ درصد و برای آهن ‮‭33‬/،‮‭232‬ روی 5/،‮‭35‬ مس 5/،‮‭11‬ منگنز ‮‭123‬ و بور ‮‭40/28‬ میلی گرم بر کیلوگرم ماده خشک محاسبه شد. میانگین ترتیب نیاز تغذیه ای مزارع ذرت آبیک به ترتیب‭Fe> B> Zn> Cu> Mn> P> K> N ‬تعیین گردید. بر اساس نتایج این طرح در مزارع گندم شهرستان قزوین عناصر منگنز، نیتروژن، آهن و فسفر ، برای مزارع گندم شهرستان بویین زهرا عناصر نیتروژن و فسفر، برای مزارع گندم شهرستان تاکستان عناصر روی، فسفر، منگنز، آهن، نیتروژن، بور و مس، برای مزارع گندم شهرستان آبیک عناصر بور و منگنز به ترتیب در اولویت قرار دارند. همچنین برای مزارع ذرت شهرستان قزوین عنصر آهن، برای مزارع ذرت شهرستان بویین زهرا به ترتیب عناصر روی و آهن، برای مزارع ذرت شهرستان تاکستان عناصر نیتروژن، منگنز، روی، آهن و مس و برای مزارع ذرت شهرستان آبیک عناصر آهن، بور، روی، مس و منگنز به ترتیب در اولویت قرار دارند. واژه های کلیدی: ناهنجاری های تغذیه ای، حد مطلوب، گندم، ذرت، استان قزوین.