بررسی تنوع بیماری زایی در جمعیت های قارچ ‭Rhizoctonia solani ‬عامل بیماری شیت بلایت برنج در شمال کشور

قارچ ‭Rhizoctonia solani AG-‬1 ‭IA ‬با فرم جنسی ‭Thanatephorus cucumeris (Frank) Donk ‬مهمترین بیمارگر ارقام برنج اصلاح شده در شمال ایران می باشد. در این تحقیق ‮‭351‬ جدایه ازغلاف های آلوده ارقام مختلف برنج به عنوان جمعیت های رشت، آمل، تنکابن، گیلان و گلستان در شالیزارهای شمال کشور جداسازی شدند. در شرایط آزمایشگاه رفتار بیماریزایی، وزن و تعداد سختینه های همه جدایه ها به روش برگ بریده در ارقام هاشمی، خزر، ندا و تتپ مشخص شدند. همچنین رشد میسلیومی در هر جدایه در محیط غذایی ‭PSA(Potato Sucrose Agar) ‬اندازه گیری شدند. نتایج حاصله همبستگی مثبت و معنی داری را بین درصد آلودگی طول برگ با تعداد سختینه روی برگ میزبان (‮‭0/0047‬ ‭=P. value ‬‮‭08‬،/0 ‭=R) ‬و همبستگی منفی معنی داری با قطر پرگنه جدایه های بیمارگر در محیط غذایی ‭PSA (‬‮‭0/0328‬ ‭=P. value ‬‮‭06‬،/0‭- =R) ‬نشان دادند. رابطه قطر کلنی بیمارگر با تعداد (‮‭0/0001‬ ‭> P. value ‬‮‭19‬،/0‭- =R) ‬و وزن سختینه های (‮‭0/0001‬ ‭> P. value ‬‮‭35‬،/0‭- =R) ‬آن روی برگ های میزبان منفی بود. مطابق نتایج آزمون بیماریزایی همه جمعیت های بیمارگر به طور معنی داری متفاوت ازهم دیگر بودند و جمعیت های رشت، آمل، تنکابن، گیلان و گلستان به روش تجزیه خوشه ای به ترتیب به ،4 ،3 ،‮‭2 3‬ و 2 گروه بیماریزایی تقسیم شدند. براساس این یافته ها دو بیماریزاترین جدایه از همه یا از سه رقم مورد آزمایش، از ‮‭10‬ جدایه رتبه بندی شده از هر جمعیت می توانند نامزد ارزیابی مقاومت ارقام یا لاین های برنج در مقابل بیمارگر سوختگی غلاف برنج در شمال ایران باشند. واژههای کلیدی: بیماری سوختگی غلاف برنج، رفتار بیماریزایی، سختینه.