توسعه الیاف کرک درایران - بهبود معیشت گله داران و زنان عشایری از طریق بهبود تولید و افزایش ارزش افزوده عمل آوری و صادرات کرک در ایران (پشم و موهیر در تاجیکستان و قرقیزستان)

الیاف با کیفیت خوب به خاطر ویژگیهایی همچون ظرافت، لطافت، زیبایی، استحکام و سبکی وزن همواره مورد توجه مصرف کنندگان و بازارهای جهانی قرار دارند. از این رو، سازمان خوار بار وکشاورزی جهانی(فایو)سال ‮‭2009‬ را سال " الیاف طبیعی" برای افزایش آگاهی عمومیو توسعه پایدار این نوع الیاف در سطح دنیا نامگذاری نمود.ایران با دارا بودن 5 میلیون راس بز کرکی سومین تولید و صادر کننده کرک در دنیا بعد از چین و مغولستان محسوب می گردد. کرک یکی از با ارزش ترین و گرانقیمت ترین الیاف طبیعی در جهان محسوب است که به دلیل لوکس بودن، به قیمت بالاییدر بازارهای جهانی بخصوص اروپایی به فروش می رسد. دامداران کوچک و سنتی تولید کننده الیاف حیوانی کشورهای حوزه آسیای میانه ایران، تاجیکستان و قرقیزستان دارای مشکل مشترک عدم برخورداری از یک نظام هماهنگ تولیدی، عمل آوری، بازاریابی و تشکیلات مناسب جهت دسترسی به بازارهای جهانی الیاف لوکس و گرانقیمت می باشند. علاوه بر عدم بازار یابی مناسب و عدم دسترسی به بازارها، تولید کنندگان کرک با مشکلات دیگری نیز روبرو هستند که می توان به عدم برخورداری از دانش فنی و تشکیلاتی برای اصلاح نژاد دام و بهبود کیفیت الیاف نام برد. این مشکلات موجب از دست رفتن سرمایه ها و ضررهای اقتصادی فراوانی به دامداران کوچک و خانوارهای آنان و نهایتا باعث تشدید مهاجرت روستاییان و عشایر به شهرها گردیده است. با در نظر گرفتن مشکلات و تنگناهای تولید الیاف حیوانی، این طرح با هدف وصل کردن اجتماعات دامداران کوچک و بدون تشکیلات نظام مند سه کشور ایران، تاجیکستان و قرقیزستان به بازارهای بین المللی کرک برای افزایش درآمد تولید کنند گان کرک، پوشاک و تولیدات کرکی به صورت "ایجاد طرح الگو" تحت عنوان طرح بین المللی "بهبود معیشت دامداران روستایی از طریق بهبود وضعیت تولید، عمل آوری و صادرات کرک، پشم و موهر در کشورهای ایران، تاجیکستان و قرقیزستان" و از طریق بکارگیری روشهای زیرانجام گرفته است. الف. تجزیه و تحلیل سیستم بازار و بازاریابی و چگونگی دسترسی دامداران به بازار، ب. بهبود روشهای مدیریت دام در بین خانواده های دامداران (ساختار ترکیب گله، اصلاح نژاد و....) ب. بهبود مدیریت برداشت کرک، ج. افزایش معیشت دامداران روستایی از طریق بهبود مدیریت الیاف، عمل آوری، بازاریابی در بازارهای داخل و خارجی، د. بهبود تولید دامها از طریق برقراری اجرای برنامه های غیر متمرکز و اختیاری برای دامداران به منظور دستیابی به دامهای برتر، ح. بهره مندی از ارزش افزوده الیاف دامی از طریق عمل آوری کرک. اجرایاین پروژه طی سالهای ‮‭1389‬ لغایت ‮‭1392‬ نتایج کاربردی بسیار مهمی در جهت توسعه الیاف گرانقیمت و صادراتی کرک در سطح منطقه تحت پوشش در استان کرمان به همراه داشته است. از دستاوردهای مهم این طرح می توان به موارد زیر اشاره نمود: ارایه 8 گزارش پیشرفت پروژه (این گزارشات در سایت رایانه ایی سازمان ایکاردا موجود می باشد)، انجام چهار مطالعه تحقیقاتی شامل: الف. شناسایی خصوصیات کرک بز رایینی در مناطق عشایری ، ب. تاثیر دو روش شانه زنی بر کمیت و کیفیت کرک ج. مدیریت دام عشایری در جنوب ایران د. صنعت کرک ایران، معرفی آخرین دستاوردهای علمی و تحقیقاتی در زمینه تولید عمل آوری بازاریابی کرک به دامداران، تشکیل سه تعاونی تولیدی برای زنان عشایری تولید کننده صنایع دستی کرکی در مناطق بافت، ارزوییه و گوشک از توابع شهرستان بافت استان کرمان، ایجاد گله های هسته ای و انتخاب برترین بزهای نر و ماده برای بهبود کمی و کیفی تولید کرک، برگزاری ‮‭12‬ کارگاه آموزشی- ترویجی در زمینه های مختلف مدیریت، اصلاح نژاد دام، تولید و رنگرزی نخ کرکی(با استفاده از مواد گیاهی) و پوشاک کرکی برای حدود ‮‭400‬ نفر از عشایر منطقه، ایجاد یک پایگاه اینترنتی برای بازاریابی تولیدات کرکی تولید شده توسط زنان عشایری ‭(www.adventuresyarn.com)‬، اعزام ‮‭20‬ نفر از دامداران عشایر و اعضای هییت علمی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج وزارت جهاد کشاورزی ایران به خارج از کشور جهت شرکت در کارگاههای آموزشی، برگزاری دو کارگاه آموزشی برای کارشناسان تاجیکستان توسط متخصص موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، توزیع نمودن شانه های بلند و کوتاه وارداتی برداشت کرک بین دامداران عشایری، توزیع دستگاههای کوچک وارداتی تولید نخ کرکی مناسب با شرایط مناطق عشایری بین دامداران، برگزاری دو گردهمایی بزرگ (هر کدام با حضور حدود دویست نفر) در سالهای ‮‭1389‬ و ‮‭1391‬ با حضور عشایر دامدار و مسیولان ملی - استانی - محلی، برگزاری یک نمایشگاه از دستاوردهای پروژه در قرقیزستان. انتشار دو جلد کتاب، چاپ 3 مقاله علمی-تحقیقاتی در مجلات بین المللی، چاپ8 مقاله در کنفرانسهای جهانی، چاپ 4 مقاله در کنفرانسهای ملی و چاپ 3 بروشور ترویجی و توزیع آنها در بین گله داران و مراکز زیربط.